Isparta ili merkez ilçesinde Al Basması ve Kırk Basması ile ilgili inanış ve uygulamalar

Authors : Handan Işıkcı
Pages : 134-145
Doi:10.55580/oguzhan.1821373
View : 104 | Download : 148
Publication Date : 2025-12-29
Article Type : Research Paper
Abstract :Türk halk inanç sisteminde önemli bir yere sahip olan alkarısı/albasması, özellikle doğum ve doğurganlıkla ilgili dönemde etkili olduğuna inanılan kötü bir varlık olarak karşımıza çıkmaktadır. Halk inanışına göre alkarısı, lohusa kadınları ve yeni doğan bebekleri hedef almakta, onların korkuya kapılmasına, hatta sağlık sorunları yaşamasına neden olmaktadır. Lohusalık döneminde ilk kırk günün kritik olduğuna dair inanç, alkarısının bu süre zarfında çeşitli kılıklara girerek kadın ve bebeğe zarar vermeye çalıştığı düşüncesini güçlendirmiştir. Bu inanç çerçevesinde halk arasında lohusa kadınları ve bebekleri korumaya yönelik birçok uygulama ve tedbir geliştirilmiştir. Alınan önlemler; koruyucu nesnelerden ritüellere, sözlü dualardan gündelik pratiklere kadar çeşitlilik göstermektedir. Geçmişten günümüze kadar canlılığını koruyan bu uygulamalar, toplumsal hafıza içerisinde önemli bir kültürel devamlılık örneği sunmaktadır. Bu çalışmada, Isparta Merkez’de gerçekleştirilen alan araştırması kapsamında 12 kişiyle - Kaynak Kişi (K.K.) - yapılan görüşmelerden elde edilen veriler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, alkarısı inancına yönelik hassasiyetlerin günümüzde de varlığını sürdürdüğünü, geleneksel korunma pratiklerinin ise hâlen uygulandığını ortaya koymaktadır. Böylece alkarısı inancı, yalnızca doğum ve doğurganlıkla ilgili bir halk inanışı değil, aynı zamanda kültürel sürekliliği ve toplumsal belleği besleyen önemli bir unsur olarak değerlendirilmektedir.
Keywords : Alkarısı, Aalbastı, Isparta, Lohusa.

ORIGINAL ARTICLE URL