İran Musikisinde Kullanılan Yedi Destgâha Ait Ana Dizilerle Ortak Özellikler Taşıyan Türk Musikisi Makam Dizileri

Authors : Ehsan RAEISI, Ferit BULUT

Pages : 323-350

Doi:10.17120/omuifd.1077548

View : 46 | Download : 8

Publication Date : 2022-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmada, İran musikisinde kullanılan yedi destgâha insert ignore into journalissuearticles values(هفت دستگاه); ait ana diziler, farklı müelliflerin eserleri incelenerek derlenmiştir. Bu dizilerle ortak özellikler taşıyan günümüz Türk musikisi makam dizileri, dizilerin adı, dizilerin yeri insert ignore into journalissuearticles values(karar sesi); ve dizideki seslerin aralık insert ignore into journalissuearticles values(kuruluş); özellikleri dikkate alınarak karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmada destgâhlara ait ana diziler ve makam dizileri sekiz ses ile sınırlandırılarak notaya alınmıştır. Bu inceleme ve karşılaştırmada yedi destgâha ait ana diziler ele alınmış, guşelere insert ignore into journalissuearticles values(گوشه); ve avazlara insert ignore into journalissuearticles values(آواز); ait diziler ise araştırma kapsamına alınmamıştır. Çalışmanın kuramsal zeminine ışık tutması amacıyla günümüz İran musikisindeki destgâh anlayışı ve bu musikide kullanılan destgâh insert ignore into journalissuearticles values(دستگاه); ve redif insert ignore into journalissuearticles values(ردیف); kavramları, koron insert ignore into journalissuearticles values(کرن); ve sori insert ignore into journalissuearticles values(سری); gibi değiştirici işaretler açıklanmıştır. Ayrıca dizilerin karşılaştırılmasını kolaylaştırmak amacıyla Arel-Ezgi-Uzdilek sistemi dikkate alınarak Türk musikisindeki aralıklar ve değitirici işaretler de açıklanmıştır. Araştırmada destgâh-e şur ana dizisinin uşşak makamı dizisini, destgâh-e mahur ana dizisinin çargâh makamı dizisini, destgâh-e homayun ana dizisinin hümâyun makamı dizisini, destgâh-e segâh ana dizisinin segâh makamı dizisini, destgâh-e çahargah ana dizisinin zirgüleli hicaz makamı dizisini, dastgâh-e nava ana dizisinin uşşak makamı dizisini ve destgâh-e rast pancgah ana dizisinin acemaşiran makamı dizisini çağrıştırdığı sonuçlarına ulaşılmıştır.
Keywords : İran Musikisi, Türk Musikisi, Destgâh, Makam, Makam Dizisi

ORIGINAL ARTICLE URL