el-Muvassal ve en-Necâh Adlı Eserleri Özelinde Hanefi Fakihi Hüsameddin es-Siğnâki'nin Nahiv İlmindeki Konumu

Authors : Khattab Khattab

Pages : 643-656

Doi:10.17120/omuifd.1636573

View : 58 | Download : 86

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Dil bilimciler, dilsel fenomenleri yorumlama konusunda farklı yaklaşımlar benimsemektedir. Kimi dilciler, dilin kurallarını sabit ve değişmez olarak kabul ederek “Araplar böyle söylemiştir” ilkesiyle açıklarken, bazıları ise bu fenomenlerin kökenine inerek, onların altında yatan sebepleri (illetleri) ve hatta sebeplerin sebeplerini (illetlerin illetlerini) ortaya koymaya çalışmaktadır. İlk yaklaşım dil kurallarını durağan kılarken, ikinci yaklaşım kuralların esnek ve yorumlanabilir olduğunu göstermekte böylece Arapça dil bilgisi kurallarının öğrenimini kolaylaştırmaktadır. Bu çalışmada, Hanefî fakihi Sığnâkî\\\'nin, dilsel fenomenleri gerekçelendirme yöntemleri incelenmiştir. Sığnâkî, el-Muvassal adlı nahiv kitabı ve en-Necâh et-Tâli Tilve’l-Merâh adlı sarf kitabında yaklaşık on bir illet ortaya koymuş ve bunları nahiv kurallarının anlaşılmasını kolaylaştıran kıyaslanabilir ilkeler olarak sunmuştur. Bu ilkeler, modern pedagojik yaklaşımlara benzer şekilde etkileşimli ve analitik bir öğrenme yöntemi sunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Sığnâkî’nin söz konusu eserlerindeki istişhâd noktalarını belirleyerek, onun benimsediği dilsel ilkeleri analiz etmek ve gerekçelendirme (ta’lîl) yöntemlerini ortaya koymaktır. Araştırma, Hanefî fakihinin geleneksel dilsel ilkelere bakışını değerlendirirken, onun özgün fikirlerinden doğan yeni ilkeleri de incelemektedir. Ayrıca, Sığnâkî’nin dilsel fenomenleri gerekçelendirme yönteminin, Arap dili kurallarının öğretimini kolaylaştırmadaki rolü değerlendirilmiş ve hem ana dili Arapça olan hem de olmayan öğrenciler için uygulanabilirliği ele alınmıştır.
Keywords : Dilsel fenomenler, ta’lîl yöntemleri, illetin illeti (sebebin sebebi), dilsel ilkeler, etkileşimli eğitim.

ORIGINAL ARTICLE URL