Mu‘tezile’nin Şiî Eleştirisi

Authors : Yusuf Koçak

Pages : 833-854

Doi:10.17120/omuifd.1647639

View : 332 | Download : 372

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makale, Mu‘tezilî düşünürler olan Ebü’l-Kāsım el-Belhî el-Kâ‘bî, Kādî Abdülcebbâr, Ebû Ali el-Cübbâî ve Ebü’l-Hüseyin el-Hayyât’ın eserlerinde Şii mezheplerine yönelik yaklaşımlarını ele almaktadır. Çalışmanın amacı, bu Mu‘tezilî alimlerin, muhalif oldukları Şia’yı ve onun alt kollarını nasıl sınıflandırdıklarını ortaya koymaktır. Ayrıca, Mu‘tezilîlerin Şiîleri hangi konular çerçevesinde eleştirdiği ve bu eleştirileri hangi yöntemlerle temellendirdiği analiz edilmektedir. Mu‘tezile ile Şia arasındaki ilişki literatürde çoğunlukla karşılıklı etkileşim ve benzerlikler üzerinden ele alınmaktadır. Bu çalışma ise, bu iki mezhep arasındaki eleştirel ayrışmalara odaklanmakta, Mu‘tezilî düşünürlerin Şiî yaklaşımlara yönelik itirazlarını sistematik biçimde incelemektedir. Bu yönüyle çalışma, literatürde eksik kalan eleştiri eksenli bakış açısını ortaya koyarak, Mu‘tezile\\\'nin mezhep içi sınır inşasını daha iyi anlamaya katkı sunmayı amaçlamaktadır. Ancak bu bağlamda bütün eleştirileri serdedip tartışmak bir makale sınırları içerisinde pek mümkün görünmemektedir. Bu nedenle, çalışma, Mu‘tezile’nin Şia’ya yönelik eleştirilerini Kur’ân’a muhalefet etmeleri, Hz. Peygamber’in sünnetinden ayrılmaları ve sahabeye iftira etmeleri şeklinde üç temel konu çerçevesinde ele almaktadır.
Keywords : İslam Mezhepleri Tarihi, Kādî Abdülcebbâr, Ebü’l-Kāsım el-Belhî el-Kâ‘bî, Ebû Ali el-Cübbâî, Ebü’l-Hüseyin el-Hayyât

ORIGINAL ARTICLE URL