İRAN KLASİK MÜZİĞİNDE KULLANILAN FORMLAR VE VEZİNLERİ/USÛLLERİ

Authors : Ehsan RAEISI, Ahmet ÇAKIR

Pages : 387-408

Doi:10.51533/insanbilimleri.1185614

View : 29 | Download : 10

Publication Date : 2022-12-16

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada İran klasik müziğinde kullanılan formlar ve bu formlarda kullanılan vezinler insert ignore into journalissuearticles values(usûller);, İran müziğinin önemli nazariyatçılarının eser ve yorumlarının yanı sıra Mirza Abdollah insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1918);, Musa Ma’rûfî insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1965); ve Ali Akbar Shahnâzî insert ignore into journalissuearticles values(ö. 1985); gibi önemli müzik adamlarının redif adı verilen müzik mecmuaları dikkate alınarak araştırılıp incelenmiştir. İran mûsikîsi’nin rediflerinde, destgâh ve âvâzları oluşturan âzâd insert ignore into journalissuearticles values(serbest vezinli); gûşelerin yanı sıra vezinli insert ignore into journalissuearticles values(ritmik); gûşeler de yer almaktadır. Destgâh ve âvâzları oluşturan vezinli gûşeler sadece bir vezinli gûşe olmalarının yanı sıra bazen belirli ve tarif edilmiş bir form halinde de kullanılmışlardır. İran klasik müziğinde kullanılan bu formları tasnîf insert ignore into journalissuearticles values( insert ignore into journalissuearticles values(فینصت pîş derâmed insert ignore into journalissuearticles values( دمآرد شیپ );, çahâr mızrâb insert ignore into journalissuearticles values( بارضم راهچ );, reng insert ignore into journalissuearticles values( گنرِ ); ve darbî insert ignore into journalissuearticles values(یبرض); olarak sıralamak mümkündür. Bu çalışma adı geçen formlarla sınırlı olup İran’ın mahalli ve dini mûsikî formları araştırmanın kapsamına alınmamıştır. Bu çalışmada tarihsel müzikoloji, kaynak tarama ve karşılaştırma yöntemleri kullanılarak tasnîf, pîş derâmed, çahâr mızrâb, reng ve darbî formlar ve vezinlerini incelenip Türk müziğinde kullanılan formlarla karşılaştırılmıştır. Ancak bu inceleme ve karşılaştırma yapılmadan önce çalışmanın kuramsal zeminine ışık tutması amacıyla giriş kısmında kısaca İran müziğinin genel yapısı hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın sonunda bu formlarda 2/4’lük, 3/4’lük, 3/8’lik, 4/4’lük, 6/8’lik ve 6/16’lık vezinlerin kullanıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca reng formunun Türk müziğinde kullanılan sirto ve longa formlarını anımsattığı ortaya çıkmıştır.
Keywords : İran müziği, Vezin, Usûl, Form

ORIGINAL ARTICLE URL