ŞARK TİCARET YILLIKLARINA GÖRE OSMANLI DEVLETİ’NİN SON DÖNEMİNDE BARTIN’IN İKTİSADİ HAYATINDA MESLEKLER

Authors : Abdülkadir Erçin, Mine Dilek

Pages : 223-248

Doi:10.33692/avrasyad.1712152

View : 65 | Download : 55

Publication Date : 2025-10-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı kentlerinin iktisadi yapısının anlaşılmasında esnaf, sanatkâr ve tüccarlardan oluşan meslek erbabının rolü belirleyici bir yere sahiptir. Özellikle Anadolu kentlerinde ekonomik işleyişin izlerini, bu meslek gruplarının faaliyetleri üzerinden takip edebilmek mümkündür. Bu çalışmada, 20. yüzyılın başlarında Karadeniz’in (önemli limanlarından biri olan) küçük bir kıyı kasabası olan ve sahip olduğu ticari potansiyel ile dikkat çeken Bartın’ın mesleki yapılanması incelenmektedir. Taşradaki bir kıyı kentinin değişen üretim ve tüketim tercihleri ile şehrin ticaret potansiyelinde esnafın etkinliğinin belirlenmesi amaçlanmıştır. 1908, 1914 ve 1922 yıllarına ait Şark Ticaret Yıllıkları çerçevesinde şehirdeki zanaatkâr, esnaf ve tüccarların meslek gruplarına göre dağılımı, bu mesleklerde faaliyet gösterenlerin sayıları, isimleri, dini kimlikleri ve hangi mesleklerde Müslüman veya gayrimüslimlerin yoğunlaştığına dair tespitler yapılmıştır. Çalışma bütünlüğünü sağlayabilmek için Bartın Şeriye Sicilleri ve arşiv belgelerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular çerçevesinde Birinci Meşrutiyet, Birinci Dünya Savaşı ve Mütareke yıllarını kapsayan süreçte mesleki çeşitlilik büyük oranda korunmakla beraber belirli alanlarda dönüşüm geçirdiği gözlemlenmiştir. Geleneksel zanaatkârlık temelli meslek grupları kent ekonomisinde hâlâ önemli bir yer tutarken, dış ticaretin gelişimi ve Avrupa merkezli ekonomik ilişkilerin etkisiyle yeni meslek gruplarının da ortaya çıktığı görülmektedir. Şehirdeki işyerleri genel hatlarıyla küçük işletmelerden oluşmaktaydı. Bu işletmelerin milletlere göre dağılımına bakıldığında gayrimüslimlerin özellikle Rum tebaanın ezici bir çoğunluğa sahip olduğu gözükmektedir. 20. yüzyılın başlarında Bartın’da gayrimüslimlerin, Müslümanlara oranla ticari hayatta etkin bir rol üstlendikleri anlaşılmaktadır.
Keywords : Bartın, Şark Ticaret Yıllıkları, Meslekler, İktisadi Yapı, Osmanlı Devleti

ORIGINAL ARTICLE URL