SÜRDÜRÜLEBİLİR GIDA SİSTEMLERİ VE BESLENME İÇİN POTANSİYEL BİR ÜRÜN: YERLİ (NARLI VE VEZİR) KENEVİR TOHUMLARININ FİZİKOKİMYASAL KARAKTERİZASYONU

Authors : Mustafa Yıldız

Pages : 946-960

Doi:10.15237/gida.GD25059

View : 35 | Download : 40

Publication Date : 2025-10-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu çalışmada, Türkiye’de yerli olarak tescillenmiş ve tarımsal üretimi yapılan kenevir (Cannabis sativa L.) çeşitleri Narlı, Vezir tohumlarının fonksiyonel gıda potansiyellerinin ortaya konulması amacıyla fizikokimyasal ve besinsel özellikleri kapsamlı biçimde değerlendirilmiştir. Yapılan çalışmada Narlı ve Vezir tohumlarında yağ oranı sırasıyla %36.20±0.30 ve %38.90±0.43; protein oranı %23.35±0.35 ve %23.20±0.26; kül oranı %4.22±0.08 ve %3.92±0.10 olarak belirlenmiştir. Yağ asitleri kompozisyonlarında baskın yağ asidinin linoleik asit (C18:2n-6) %58.78±0.10 - %58.78±0.1, bunu linolenik asidin (C18:3n-3) %19.57±0.08-%19.22±0.08 takip ettiği tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumu çeşidinin (Narlı ve Vezir) toplam çoklu doymamış yağ asitleri oranı sırasıyla (ΣPUFA) %78.35±0.18 ve %74.77±0.10; ΣPUFA/ ΣSFA 7.32±0.44 ve 6.49±0.06 düzeyinde ve C 18:2n-6/C 18:3n-3 yağ asitleri oranı 2.88-3.00 arasında olduğu belirlenmiştir. Kenevir tohumu çeşitlerinde toplam esansiyel aminoasitler (ΣEAA) Narlı 8.92±0.2g/100 g ve Vezir 9.42±0.16 g/100 g olarak belirlenmiştir. Esansiyel aminoasitlerden treonin Narlı’da 1.51±0.02 g/100 g, Vezir’de ise fenilalanin 1.68±0.03 g/100 g olarak belirlenmiştir. Narlı çeşidinde ΣEAA/ΣTAA (toplam aminoasitler) oranı 37.76±0.45, Vezir çeşidinde ΣEAA/ΣTAA 37.51±0.64 olarak hesaplanmıştır. Mineral madde değerleri sırasıyla Narlı fosfor (P) 11,38±0,02 g/kg, Vezir 8.86±0.01 g/kg, kalsiyum (Ca) 3.39±0.02 g/kg, 1.64±0.00 g/kg olduğu tespit edilmiştir. Her iki kenevir tohumunda K+ (potasyum) Narlı’da 6.82±0.11 g/kg ve Vezir’de 6.98±0.01 g/kg, Na+ (Sodyum) Narlı 0.03±0.01 g/kg ve Vezir 0.06±0.05 g/potasyum) belirlenmiştir. Çalışma kapsamına aldığımız Narlı ve Vezir kenevir çeşidi tohumlarının analizinden edilen bulgular, bütüncül olarak değerlendirildiğinde besinsel olarak gıdaların zenginleştirilmesinde, yeni fonksiyonel gıda üretiminde ve sürdürülebilir sağlıklı beslenme bakımından önemli bir potansiyele sahip olduğu görülmektedir.
Keywords : kenevir tohumu (Narlı, Vezir), yağ asitleri, steroller, amino asit kompozisyonu

ORIGINAL ARTICLE URL