DERGİPARK'TA YAYINLANAN DUYUSAL ANALİZ ÇALIŞMALARININ SİSTEMATİK İNCELEMESİ: YÖNTEMLER, UYGULAMALAR VE EĞİLİMLER

Authors : Kemal Enes

Pages : 855-882

Doi:10.15237/gida.GD25062

View : 101 | Download : 151

Publication Date : 2025-10-15

Article Type : Review Paper

Abstract :Bu sistematik derleme, Dergipark’ta yayınlanan duyusal analiz çalışmalarını, bu alandaki yöntemlere, uygulamalara ve eğilimlere odaklanarak incelemektedir. Önceden tanımlanmış dahil etme ve hariç tutma kriterleri temel alınarak 2021-2025 yılları arasında yayımlanan toplam 87 çalışma analize dahil edilmiştir. En sık kullanılan duyusal analiz yöntemi hedonik ölçekler olurken, ikili karşılaştırma testleri, duyusal değerlendirme anketleri, lezzet profili analizi ve sıralama testleri de birçok çalışmada kullanıldı. Panelistlerin sayısı 8 ile 106 arasında değişmekte olup, eğitim seviyeleri de farklıdır (eğitimli, yarı eğitimli veya eğitimsiz). ANOVA, Friedman testi, Kruskal-Wallis testi ve Tukey testi gibi istatistiksel analizler örnekler arasındaki önemli farklılıkları belirlemek için sıklıkla kullanılmıştır. Çalışmaların çoğunda, duyusal özellikleri değerlendirmeyi, yeni ürünler geliştirmeyi ve raf ömrünü değerlendirmeyi amaçlayan gıda ürünlerine odaklanmıştır. Bununla birlikte, metodolojilerdeki çeşitlilik ve panelist eğitim süreçleri ile eğitmen niteliklerinin sınırlı raporlanması dikkate değer eksikliklerdir. Ayrıca, demografik verilerin raporlanmaması veya analizlerde dikkate alınmaması da gözlemlenmiştir. Bulgular, gıda kalitesi değerlendirmesi ve ürün geliştirmede duyusal analizin önemini vurgulamaktadır.
Keywords : Duyusal Analiz, Sistematik Derleme, Prisma Kontrol Listesi

ORIGINAL ARTICLE URL