Resimli Çocuk Kitaplarının Toplumsal Cinsiyet Kapsamında İncelenmesi: Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Örneği

Authors : Mine Koyuncu Şahin, Kebire Saka, Fatma Gamze Çeperli

Pages : 175-207

View : 216 | Download : 71

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu araştırmada, 2020-2024 yılları arasında yayımlanan ve Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi Çocuk Bölümünde bulunan resimli çocuk kitaplarının toplumsal cinsiyet rolleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmada, Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesinde yer alan Çocuk Bölümündeki kitaplardan toplumsal cinsiyet eşitliği/eşitsizliğine yönelik unsurlar bulundurmayan ve tamamında nötr karakterler içeren kitaplar, çalışma kapsamı dışında tutulmuş ve son beş yıla ait elli altı resimli çocuk kitabı çalışma grubunu oluşturmuştur. Veriler nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi ile elde edilmiştir. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından kontrol listesi oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında kullanılan kontrol listesinin maddeleri; kitapların içeriği ve görsellerinde yer verilen renkler, meslekler, mekanlar, oyun ve oyuncaklar, sanatsal ve sportif faaliyetler, mizaç ve duygusal özellikler, gündelik işler olmak üzere yedi alt başlık üzerinden cinsiyet eşitliği/eşitsizliği açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Yapılan analizler sonucunda, meslekler, mekanlar, sanatsal ve sportif faaliyetler, gündelik işler temalarında incelenen kitaplarda toplumsal cinsiyet eşitliğinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra kullanılan renkler, oyun ve oyuncaklar, mizaç ve duygusal özellikler temalarının geleneksel cinsiyet rollerini diğer temalara göre daha çok barındırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç: Alanyazın tarandığında, mevcut araştırmanın sonucunda, il halk kütüphanesinde bulunan çocuk kütüphanesi bölümü kitaplarının toplumsal cinsiyet açısından eşitlik içeren kitapları çoğunlukla barındırmış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum kütüphanedeki kitapların toplumsal cinsiyet eşitliği açısından nitelikli olduğunu gösterebilir.   Özgünlük: Afyonkarahisar Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi’nde bulunan Çocuk Kütüphanesi bölümü, Afyonkarahisar ilinde bulunan tek kütüphane olması ve kütüphanenin çocuk kitaplığı bölümünün herhangi bir araştırmada incelenmemiş olması açısından önem arz etmektedir. Çocukların nitelikli ve ücretsiz olarak kitaplara ulaşabileceği kurumlar olan kütüphanelerde bulunan resimli çocuk kitaplarındaki toplumsal cinsiyet yargılarının deşifre edilmesi, çocuk kütüphanesinden yararlanan ailelerin ve öğretmenlerin bu alandaki farkındalığının artırılmasına yardımcı olacaktır. Resimli çocuk kitapları yazarlarının daha kapsayıcı ve nitelikli kitaplar yazmasına katkı sağlaması da çalışmanın özgünlüğünü destekleyici etkenlerden biridir.
Keywords : Erken çocukluk dönemi, toplumsal cinsiyet rolleri, çocuk kütüphanesi, resimli çocuk kitabı, toplumsal cinsiyet eşitliği

ORIGINAL ARTICLE URL