Özel Gereksinimli Bireylere Yönelik Akran Zorbalığının, Özel Eğitim Kurumlarında Çalışan Profesyonellerin Perspektifinden İncelenmesi

Authors : Melis Hıdır, Dilek Altun

Pages : 2061-2100

Doi:10.17679/inuefd.1659098

View : 106 | Download : 250

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bireylerin sosyal, duygusal ve akademik gelişimleri üzerine olumsuz etkileri olan akran zorbalığı, özel gereksinimli bireylerin sosyal becerilerindeki sınırlılıklar nedeniyle daha sık karşılaştıkları bir problemdir. Bu araştırma, özel eğitim kurumlarında öğrenim gören özel gereksinimli bireylerin akran zorbalığına maruz kalma deneyimlerini, bu kurumlarda görev yapan profesyonellerin gözlemleri doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel yöntemlerden fenomenolojik desen kullanılarak yürütülen araştırmaya, İzmir’deki özel eğitim kurumlarında çalışan 15 profesyonel katılmıştır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, elde edilen veriler MAXQDA 2024 nitel veri analizi programı kullanılarak içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, “akran zorbalığının tanımı ve genel görünümü”, “özel gereksinimli bireylerin zorbalık deneyimleri”, “zorbalığa yol açan faktörler”, “zorbalığın etkileri: sosyal, psikolojik, akademik ve uzun vadeli sonuçlar” ve “zorbalıkla mücadele: kurumların rolü ve alınması gereken önlemler” başlıkları altında ele alınmış ve sonuç kısmı ile tutarlı bir çerçevede değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları, akran zorbalığının fiziksel, sözel, duygusal ve sosyal izolasyon gibi farklı biçimlerde görüldüğünü ve özel gereksinimli bireylerin bu tür davranışlara karşı daha savunmasız olduğunu göstermektedir. Katılımcılar, akran zorbalığına yol açan temel faktörler arasında zorbalığı uygulayan bireylerin empati eksikliğini, özel gereksinimli bireylerin sosyal beceri yetersizliklerini ve toplumdaki genel hoşgörüsüzlüğü öne çıkarmış; zorbalığın, mağdur bireyler üzerinde kısa ve uzun vadede sosyal izolasyon, özgüven kaybı ve akademik başarısızlık gibi olumsuz etkiler bıraktığını vurgulamışlardır. Araştırma, özel gereksinimli bireyleri korumak için okul temelli zorbalık önleme programlarının geliştirilmesi, eğitimcilere ve ailelere yönelik farkındalık çalışmalarının artırılması ve kapsayıcı eğitim politikalarının uygulanmasının önemini ortaya koymaktadır. Çalışma, bu alandaki bilgi eksikliğini doldurarak daha etkili müdahale stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Keywords : Akran zorbalığı, özel eğitim kurumu, özel gereksinimli birey

ORIGINAL ARTICLE URL