Yapay Zekâ Kavramının Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Ders Kitaplarına Yansımaları

Authors : Durmuş Barış Kır

Pages : 282-297

Doi:10.48066/kusob.1791524

View : 194 | Download : 156

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, yapay zekâ kavramının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Türkçe ders kitaplarına yansımalarını incelemektir. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmada, programda yer alan yapay zekâ kavramına yönelik açıklamaların 6. sınıfta “bilim ve teknoloji” teması kapsamında; 8. sınıfta ise “iletişim ve sosyal ilişkiler” ile “doğa ve insan” temaları kapsamında yer aldığı tespit edilmiştir. Yeni programa uygun ders kitapları yalnızca 5 ve 6. sınıf düzeylerinde yayımlandığı için inceleme 6. sınıf ders kitabı ile sınırlı tutulmuştur. Bu kapsamda program ile ders kitabı incelenmiş, program–kitap örtüşmesi bağlamında karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Bulgular; yapay zekâ kavramının programda hem temalara ilişkin açıklamalarda hem de içerik, anahtar kavram, öğrenme-öğretme uygulamaları, üretim atölyesi, zenginleştirme ve destekleme uygulamalarında yer aldığını göstermiştir. Ders kitabında ise yapay zekâ kavramına “bilim ve teknoloji” teması kapsamında hem metin hem de etkinlikler aracılığıyla yer verilmiştir. Ancak ders kitabında kavramın daha çok anlatma becerileri üzerinden işlendiği, anlama becerilerinin ise görece geri planda kaldığı tespit edilmiştir. Bu durum, program–kitap uyumunun genel olarak sağlandığını ancak beceri dağılımında tam bir dengenin kurulamadığını ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçlarından hareketle çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Keywords : Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı, ders kitabı, yapay zekâ, bilim ve teknoloji, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, TYMM.

ORIGINAL ARTICLE URL