Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Bazı Ülkelerin Eğitim Modelleri ile Liderlik ve Sürdürülebilir Okuryazarlık Bağlamında Karşılaştırılması

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında tanıtılan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ni (TYMM), sürdürülebilir okuryazarlık ve eğitim liderliği bağlamında incelemek; PISA başarıları ve sürdürülebilir kalkınma endekslerinde öne çıkan Finlandiya, İsveç, Japonya, Hollanda ve Singapur’un eğitim sistemleriyle karşılaştırmalı olarak analiz etmektir. Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği kullanılmış; ülkelerin resmî eğitim politika belgeleri, ulusal ve uluslararası raporlar ile akademik kaynaklar sistematik olarak incelenmiştir. Bulgulara göre TYMM’nin çevresel, toplumsal ve etik temellere dayanan bütüncül bir okuryazarlık yaklaşımı benimsediğini ortaya koymaktadır. Model, öğrencilerin yalnızca bilgiyle değil; aynı zamanda sorumluluk ve etik değerlerle donatılmasını hedeflemektedir. Ancak liderlik boyutunda kurumsallaşmış, izlenebilir ve sürdürülebilir bir yapı henüz yeterince geliştirilmemiştir. Bu bağlamda Singapur’un sistematik ve veri temelli liderlik modeli, Finlandiya ve İsveç’in dağıtılmış ve katılımcı liderlik yaklaşımları Türkiye için örnek teşkil edebilecek niteliktedir. Karşılaştırmalı analizler sonucunda, TYMM’nin güçlü kuramsal altyapısına karşın uygulama düzeyinde sürdürülebilir liderlik açısından gelişime açık alanlar bulunduğu görülmektedir. Bu doğrultuda modelin sahadaki uygulanabilirliğinin artırılması için okul yöneticilerine yönelik sürdürülebilir kalkınma temelli görev tanımları, performans ölçütleri ve liderlik kapasitesi geliştirme stratejilerinin hayata geçirilmesi önerilmektedir. Çalışma, Türkiye’nin eğitim politikalarına küresel sürdürülebilirlik hedefleri doğrultusunda katkı sağlayabilecek özgün bir perspektif sunmaktadır.