İsmâil Cürcânî’nin Ẕaḫîre-i Ḫârizmşâhî (ذخيرۂ خوارزمشاهى) Adlı Eserinde Humma-yi Yevmî (حمی یومی)

Authors : Meryem DOYGUN

Pages : 212-230

Doi:10.48120/oad.1251304

View : 84 | Download : 43

Publication Date : 2023-06-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Ortaçağ İslam dünyasında ve tıp alanındaki çalışmalarda umumiyetle ateşlik hastalıkları ifade etmek için kullanılan humma çeşitli sebeplerle ortaya çıkan bir hastalık türüdür. Vücutta oluşan alerjik reaksiyonlar, ağrılar, açlık ve susuzluk, güneş çarpması ve kokuşmuş sular gibi pek çok sebep hummanın ortaya çıkmasına neden olur. Bununla birlikte hummanın belirtileri de tedavileri de değişir. Nitekim farklı türleri olan hummanın her türünün tanımı, belirtileri ve uygulanan tedavileri birbirinden farklılık arz etmektedir. Bu çalışmada hummanın bir türü olan humma-yi yevmî yani günlük humma İslam tıbbının en önemli isimlerinden ve Hârizmşahlar döneminin meşhur hekim ve cerrahı Seyyîd İsmâil Cürcânî’nin insert ignore into journalissuearticles values(ö. 531/1137); Farsça ilk tıp ansiklopedisi kabul edilen Ẕaḫîre-i Ḫârizmşâhî insert ignore into journalissuearticles values(Hârizmşah’ın Hazinesi); adlı eseri üzerinden incelenmiştir. Müellif 5. Kitapta 27 bab halinde anlattığı günlük hummanın tanımı, belirtileri ve tedavileri konularında oldukça faydalı bilgiler verir. Öyle ki bu bilgilerin çoğu bugün dahi güncelliğini korumakta ve modern tıp uygulamaları için yol gösterici olmaktadır. Bu çalışmada Ẕaḫîre-i Ḫârizmşâhî üzerinden Ortaçağ dünyasının en yaygın hastalıklarından biri olan hummanın izi sürülecek ve tıp çalışmalarında yeterince teveccüh gösterilmemiş bu eserin önemi ortaya koyulmaya çalışılacaktır.
Keywords : İsmâil Cürcânî, Ẕaḫîre i Ḫârizmşâhî, humma yi yevmî, hastalık, İsmâil Cürcânî, Ẕaḫîre i Ḫârizmşâhî, humma yi yevmî, hastalık

ORIGINAL ARTICLE URL