Alp Arslan’ın Şehzadelik Dönemi ve Doğum Tarihi Meselesi

Authors : Bilal Koç, Tunahan Şahin

Pages : 511-531

Doi:10.48120/oad.1476027

View : 25 | Download : 5

Publication Date : 2024-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Alp Arslan, Horasan Hâkimi Çağrı Bey’in oğlu ve Büyük Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey’in yeğenidir. Kaynaklarda doğum için H. 420/1029, 421/1030, 424/1032-1033 ve 431/1039 gibi farklı tarihler verilmektedir. Ancak yapılan incelemede bu tarihler arasından 421/1030 tarihinin çok daha güvenilir olduğu anlaşılmaktadır. Dandanakan Savaşı\\\'ndan sonra Selçuklu hanedan üyelerinin bir araya geldiği Merv Kurultayı’nda, Tuğrul Bey\\\'in hizmetine girmiş ve yaklaşık üç sene yanında kalarak oldukça ciddi idari tecrübeler edinmiştir. Çağrı Bey’in 435/1043 tarihinde ciddi bir şekilde hastalanması üzerine ise Horasan’a geri dönmüştür. Aynı tarihte Gazneliler Horasan’a saldırınca, onları mağlup ederek ilk askeri başarısını elde etmiştir. Elde ettiği bu başarı üzerine Çağrı Bey tarafından Büyük Selçuklu Devleti’nin doğu sınırının koruyucusu ilan edilmiştir. Tuğrul Bey’in 442/1050 tarihinde İsfahan’ı kuşatması üzerine, Fars bölgesindeki zengin şehirlerden Fesâ’yı ele geçirip, oldukça yüksek miktarda ganimet elde etmiş ve tekrardan Horasan’a dönmüştür. Karahanlılar ve Gaznelilerle oldukça fazla mücadeleye girmiş ve ciddi başarılar elde etmiştir. İbrahim Yınal’ın 450/1058 yılında isyan edip, Tuğrul Beyi müşkül bir durumda bırakmasıyla, amcasına yardım ederek ve isyanın bastırılmasında önemli bir etken olmuştur. Çağrı Bey’in 451/1059 yılında hayatını kaybetmesiyle veliahdı olarak onun yerine Horasan meliki olmuştur. Çalışmada Alp Arslan’ın şahsiyetinin daha iyi anlaşılabilmesi hedeflenmiştir. Bu suretle Alp Arslan’ın doğum tarihinden başlayarak Horasan meliki olduğu 451/1059 yılına kadarki şehzadelik dönemi ele alınmıştır.
Keywords : Alp Arslan, Çağrı Bey, Tuğrul Bey, Selçuklular, Gazneliler

ORIGINAL ARTICLE URL