“Ferman De Los Alamanos”: Budin Kalesi’nin Anahtarlarını Getiren Yahudi Aile ve Bunlara Tanınan 368 Yıllık İmtiyaza Dair Yeni Tespitler

Authors : Ersin Kırca, Kasım Hızlı

Pages : 34-55

Doi:10.21021/osmed.1522736

View : 112 | Download : 134

Publication Date : 2025-06-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı Devleti’nde bir kalenin fethinde hizmeti geçen kişi ve gruplara vergi muafiyeti ve ayrıcalıklar tanınmaktaydı. Bu uygulamanın en iyi örneklerinden biri 1526 yılında Budin Kalesi’nin anahtarlarını teslim eden Yasef veled-i Salamon ile onun soyundan gelen “Alaman” lakaplı Yahudilere verilen muafiyet beratıdır. Ailenin kökeninden dolayı “Ferman de los Almanos / Alaman Fermanı” olarak bilinen muafiyetnâme kapsamına girenler, “avarız-ı divaniye” ve “tekalif-i örfiye” isimli vergi ve yükümlülüklerden muaf tutulmuşlardı. Kanuni Sultan Süleyman’ın 1526 yılında Budin’i fethiyle başlayan muafiyet uygulaması, Sultan II. Abdülhamid’in saltanatına kadar devam etmiştir. Tanzimat döneminde yapılan reformlar ve ihdas edilen yeni vergiler, eski döneme ait bu tarz ayrıcalıkları tartışmalı hale getirmiştir. 1894 yılında muafiyete konu vergi ve hizmetlerin terk edildiği gerekçesiyle ailenin günün şartlarına uygun vergileri ödemesine karar verilmiştir. Makalede, Osmanlı bürokrasisindeki sürekliliğin dikkate değer örneklerinden biri olan bu örnek vaka ile ilgili tespit edilen yeni belgeler doğrultusunda muafiyet beratının ayrıntıları, aile üyelerinin kimlikleri ve Osmanlı ülkesinde yaşadıkları yerler belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın kaynaklarını Osmanlı arşiv belgeleri, dönem kronikleri ve telif-tetkik eserler oluşturmaktadır.
Keywords : Kanuni Sultan Süleyman, Budin, Alaman Yahudileri, Muafnâme, II. Abdülhamid

ORIGINAL ARTICLE URL