16. Yüzyılda Balkan Madenlerinde Şafarlar

Authors : Eyüp Kul

Pages : 71-97

Doi:10.21021/osmed.1644376

View : 316 | Download : 439

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlılar, Balkan coğrafyasında hızlı bir fetih siyaseti gerçekleştirmiş ve bazı kayıplara rağmen neticede Fatih Sultan Mehmed döneminde tüm bölgeye hâkim olmuştur. Nitekim Balkan coğrafyasını ele geçirdikten sonra eski sistemleri devam ettirmek suretiyle madenlerin işletilmesi için de büyük çaba harcamıştır. Ancak 1536 yılında Kanunî Sultan Süleyman döneminde çıkarılan ve madencilik sektörünün işleyişini etkileyen bir kanunname ile bölgedeki zengin maden yatakları işletilmeye devam etmiştir. İşte Alman kökenli bir görevli olarak Balkanlara görülen şafarlar, bu kanun ile bölgenin fethinden sonra yaşanan farklı uygulamaları kaldırılan ve tam olarak bir Osmanlı ücretli görevlisine dönüşen bir görevli olmuştur. Bu çalışma şafarların bölge madenciliğindeki Osmanlı öncesi ve sonrasında yaşadığı tarihi sürece ve Osmanlı döneminde aldığı sorumluluklara odaklanmaktadır. Özellikle şafarların 16. yüzyılın ikinci yarısında aldıkları görevler, bu görevleri karşılığında ödenen yevmiyeleri, farklı türdeki şafarların yaptıkları işler Üsküp madenleri sahasındaki bilgiler ışığında incelenmiştir. Ayrıca bir maden yatağına kefil de olan şafarların, bu kefil olma durumu için yeterli maddi güçlerinin olup olmadığı ve kefillik için ilgili parayı nasıl temin ettikleri hususları değerlendirilmiştir.
Keywords : Madenler, Balkanlar, şafar, ücret, Osmanlı Devleti

ORIGINAL ARTICLE URL