OSMANLI DÖNEMİ SERVET EŞİTSİZLİĞİNİN/ADALETSİZLİĞİNİN TESPİTİNDE TEREKE KAYITLARININ İHTİVA ETTİĞİ ÖNEM

Authors : Ahmet Gülenç

Pages : 27-50

View : 103 | Download : 118

Publication Date : 2025-06-02

Article Type : Research Paper

Abstract :Tereke, İslam hukukuna göre vefat eden şahısların hayatta iken tasarruflarında bulunan menkûl-gayrimenkûl her türlü mal ve eşyaya verilen isimdir. Vefat eden şahsın, varislerinin tereke taksimi noktasında mahkemeye başvurmalarıyla terekenin kaydı gerçekleşmekteydi. Böylelikle Osmanlı idaresi altında olan hemen hemen tüm yerleşim birimlerine ait tereke kayıtları meydana gelmiştir. Farklı dönem ve yerleşim birimlerine ait tereke defterleri, Osmanlı şehir tarihi çalışmalarının birincil kaynakları arasındadır. Tereke defterlerinde yer alan veriler, şehirlerin sosyal, iktisadi, kültürel, dini, onomastik, demografi, hukuki vb. daha birçok araştırma alanına kaynaklık etmektedir. Son zamanlarda defterlerde yer alan veriler, bazı analizlere tabi tutulmaya başlanmıştır. Özellikle Osmanlı toplumunda ailenin yapısı, servetin dağılımı ve servetin sosyal yapıya etkisi yapılan analizlerle daha genel geçer bir kabul görmeye başlamıştır. Çalışmada, servet dağılım eşitsizliğini tespit etmek amacıyla, tereke kayıtlarında yer alan brüt ve net servet miktarlarına Yüzde paylar analizi, Lorenz eğrisi, Gini katsayısı gibi gelir dağılım eşitsizlikleri uygulanmıştır.
Keywords : Sosyo-ekonomik yapı, Servetin dağılımı, Yüzde paylar analizi, Lorenz eğrisi, Gini katsayısı.

ORIGINAL ARTICLE URL