SAĞLIK, ÇEVRE, KENTLEŞME VE GELİR ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN YENİ SANAYİLEŞMİŞ ÜLKELER ÖZELİNDE İRDELENMESİ: CS-ARDL MODELİ AMPİRİK KANITLARI

Authors : Güller Şahin, Füsun Çelebi Boz, İ. Serden Başak

Pages : 73-92

Doi:10.30794/pausbed.1755899

View : 177 | Download : 222

Publication Date : 2025-12-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Sürdürülebilir kalkınma; çevresel sürdürülebilirlik, sosyal koşullardaki iyileştirmeler ve ekonomik performans göstergeleri arasında bir denge durumudur. Bu dengeyi yönetmek, karmaşık bir süreçtir ve ülkelerin sağlık, çevre, enerji, sosyal ve ekonomik faktörleri gibi çoklu yönlerini uygun politikalarla birleştirmelerini gerektirir. Belirtilen arka plan temelinde bu araştırmada, 1990-2021 zaman aralığında yeni sanayileşmiş ülkeler örnekleminde sağlık durumu, çevre kalitesi, kentleşme ve ekonomik büyüme arasındaki bağlantıların panel veri metodolojisi takip edilerek incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda yaşam beklentisi, metan emisyonları, fosil yakıt tüketimi, yenilenebilir enerji tüketimi, kentsel nüfus ve gelir değişkenleri kullanılmıştır. CS-ARDL tahmincisinden ulaşılan kısa ve uzun dönemli bulgular, fosil yakıt tüketiminin yaşam beklentisini azalttığını, buna karşılık gelirin artırdığını ampirik olarak kanıtlamaktadır. Nedensellik analizi bulguları ise emisyonlar, fosil yakıt tüketimi, yenilenebilir enerji kullanımı ve gelirin, yaşam beklentisinin tek yönlü Granger nedeni olduğunu doğrulamaktadır. Politika çıkarımları, sağlık çıktısının iyileştirilmesinde özellikle konvansiyonel enerjiden temiz enerjiye geçiş sürecinin hızlandırılmasını, çevre dostu enerji kaynaklarının kullanılmasını, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomik büyümenin benimsenmesini vurgulamaktadır.
Keywords : Yaşam Beklentisi, Çevre Kalitesi, Kentleşme, Gelir, CS-ARDL Modeli, Nedensellik Testi

ORIGINAL ARTICLE URL