ÖZBEKÇEDE BAĞLAYICI UNSUR OLARAK KULLANILAN nahot/nahotki YAPISI

Authors : Tugba Bilveren

Pages : 417-425

Doi:10.30794/pausbed.1712483

View : 87 | Download : 215

Publication Date : 2025-11-03

Article Type : Research Paper

Abstract :Özbekçede soru, şaşırma ve şüphe anlamlarını karşılayan, bağımsız bir cümle bağlayıcısı olarak anlamsal ve yapısal açıdan yeni bir cümle oluşturmaya yarayan nahot/nahotki, Özbek gramerlerinin tamamında ortak bir biçimde yuklama (yükleme) olarak isimlendirilir. Yüklemeler, Türkiye Türkçesi gramerciliğinde ek, ek-edat, edat, enklitik, klitik, cümle bağlayıcısı, parçacık, son çekim edatı vb. isimlerle anılan unsurlardır. Bağlı birleşik cümlelerin kuruluşunda da yer alan bu unsur, anlam ve işlev olarak incelendiğinde cümle başı bağlayıcısı olarak değerlendirilebilir. Soru edatı ya da ünlem edatı olarak da kabul edilen ve retorik soru cümlelerinde karşımıza çıkan “nahot/nahotki”, acaba, ne de olsa, nedense, ne gariptir ki, Allahtan ki, neyse ki, ne tuhaftır ki, nasıl olur da, anlaşılan o ki, diyelim ki, öyle görünüyor ki, sahiden, galiba anlamlarını karşılayarak, cümlede bağlamı değiştirebilir. Söz konusu bu yapı, na zamiriyle kurulmuş birleşik bir yapıdadır. Bu çalışmada nahot/nahotki’nin kullanıldığı cümlelerin anlamsal farklılıklarını göstermek için Türkiye Türkçesine aktarımları yapılmıştır.
Keywords : Özbekçe, nahot/ki, cümle bağlayıcısı

ORIGINAL ARTICLE URL