Tekstil Materyallerinin Renklendirilmesinde Kullanılan Antibakteriyel Azo Bileşikleri

Authors : Pinar Saral Özdemir

Pages : 452-475

Doi:10.53501/rteufemud.1588729

View : 49 | Download : 37

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Review Paper

Abstract :Azo bileşikleri, kimyasal yapısında en az bir azo grubu bulunduran (-N=N-) renkli organik bileşiklerdir. Azo bileşikleri; tekstil, boyalar, kaplamalar, baskı mürekkepleri ve plastikler gibi farklı uygulamalarda uzun süredir parlak renk veren renklendiriciler olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte, tıp, analitik kimya, koordinasyon ve kompleks kimyası, boya-üretim kimyası ile organik reaktiflerin geliştirilmesi dâhil olmak üzere çeşitli alanlarda giderek artan bir ilgiyle yeni çalışmalar yürütülmektedir. Diazolama ve kenetleme adımlarında kullanılan başlangıç maddelerini çeşitlendirmek ve bunları farklı sübstitüentler ile metal iyonlarıyla birleştirmek suretiyle çok çeşitli azo bileşikleri sentezlenebilir. Farklı bileşenleri birleştirerek çok geniş bir yelpazede antibakteriyel tekstil boyaları hızla üretilebilir ve yalnızca boyama yoluyla antibakteriyel teknik tekstil ürünleri tek bir adımda elde edilebilir. Terbiye aşamalarının sayısını azaltmak, girdi maliyetlerini düşürür ve tekstil üretiminde sürdürülebilirliği artırır; su, ana ve yardımcı kimyasallar, enerji ve zaman tasarrufu sağlar. Bu çalışmada, azo bileşiklerinin kimyasal yapıları, sentez aşamaları, özellikleri ve kullanım alanlarına ilişkin bir genel bakış sunulmuştur. Tekstilde yaygın kullanımının temelini oluşturan kromofor özelliklere, rengi belirleyen yapısal faktörlere ve antibakteriyel etkinlikten sorumlu mekanizmalara özellikle vurgu yapılmaktadır. Ayrıca, tekstil malzemelerine yalnızca boyama yoluyla ek bitim işlemlerine gerek kalmaksızın antibakteriyel işlev kazandırabilen antibakteriyel azo boyalar üzerine seçilmiş çalışmalar incelenmiştir.
Keywords : Azo, antibakteriyel, tekstil, boya.

ORIGINAL ARTICLE URL