GÜNEŞİN DEĞERLİ TAŞLARA ETKİSİYLE İLGİLİ İNANIŞLARIN HİMAYE İLİŞKİLERİ BAĞLAMINDA ŞİİRDE ESTETİK BİR UNSUR OLARAK KULLANILMASI ÜZERİNE

Authors : Dilek Aksoylu Çavdar, Mücahit Kaçar

Pages : 37-47

View : 96 | Download : 51

Publication Date : 2025-06-29

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı sahası klasik Türk edebiyatında sanatın gelişim ve dönüşümünde önemli bir yeri olduğu bilinen himayeyi elde etmek için hâmilere eser sunan yahut onlardan gördükleri himayenin devamını talep eden sanatçılar, bu taleplerini genellikle çerâğ ve terbiyet gibi muhatabın anlayacağı bazı anahtar kelimeler kullanarak dile getirirlerdi. Şairlerin himaye talebi yahut devamı konusunda genellikle “terbiyet” kavramı etrafında birtakım benzetmeler ve inançlar üzerinden niyetlerini ifade ettikleri, bunu hâmiye hatırlattıkları görülmektedir. Bu bağlamda, güneş ve değerli taşlar ilişkisine dair inançların özellikle himaye bağlamında kaleme alınmış beyitlere anlam düzeyinde estetik bir değer katan önemli başvuru kaynaklarından biri olduğu görülmektedir. Şairler, himayeyi farklı bağlamlarda ele aldıkları şiirlerinde, güneşin değersiz taşları değerli hâle getirmesiyle ilgili inançları bazen göndermelerle bazen de doğrudan zikrederek düşüncelerinin dayanağı yahut teşbih unsuru olarak kullanmışlrdır. Bu çalışmada, şairlerin himaye taleplerini ifade ettikleri şiirlerinde en çok başvurup telmihte bulundukları hususlardan birisi olan güneşin değerli taşlara etkisiyle ilgili inançlara işaret edilerek şairlerin bunları himâye talebi bağlamında yazdıkları şiirlerde estetik bir unsur olarak nasıl kullandıklarına değinilmektedir.
Keywords : himaye, güneş, değerli taşlar, terbiyet, Divan şiiri

ORIGINAL ARTICLE URL