Okulöncesi Eğitimde Öz Denetim Değerinin Kazandırılmasının Veli Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi

Authors : Emine Geyik, İlhan Turan

Pages : 243-268

Doi:10.34086/rteusbe.1697997

View : 175 | Download : 139

Publication Date : 2026-01-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Öz denetim, bireyin içsel kontrol mekanizmalarını kullanarak davranışlarını yönetmesi ve toplumsal uyum sağlamasında kritik bir değerdir. Ancak, alan yazında genellikle bir beceri olarak ele alınmakta ve değerler eğitimi kapsamında diğer değerlerle birlikte incelenmektedir. Bu çalışma, öz denetimi okul öncesi velileriyle bağımsız ve değer temelli bir yapıda ele alarak literatüre özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseniyle yürütülen çalışmanın katılımcılarını, 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Rize ilindeki okul öncesi kurumlara çocuğu devam eden 10 anne ve 10 baba oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Veliler, öz denetim değerini en çok “kendini yönetme” ve “davranışları kontrol etme” biçiminde tanımlamış; bu değerin erken yaşta kazandırılmasının hem bireysel gelişim hem de toplumsal uyum açısından kritik olduğunu belirtmişlerdir. Özellikle kişilik gelişiminin temellerinin okul öncesi dönemde atıldığını ve bu dönemde kazanılan değerlerin kalıcı etkiler yaratacağını vurgulamışlardır. Rol model olmak, sorumluluk verme, tutarlılık ve çocuğun fikirlerine değer verme gibi ebeveyn yaklaşımları en etkili yöntemler olarak öne çıkmıştır. Geçmiş ebeveyn tutumlarının olumlu ve olumsuz yönleriyle etkili olduğu; olumsuz örneklerden kaçınarak daha bilinçli bir tutum geliştirme çabası dikkat çekmiştir. Veliler, süreçte karşılaştıkları başlıca sorunları çocuğun inatçılığı, çevresel faktörler, aile büyüklerinin müdahaleleri ve dijital medya kullanımı olarak ifade etmiştir. Veliler, süreci desteklemek için hikâye kitapları, eğitici videolar ve günlük yaşam materyallerinden yararlandıklarını belirtmiştir. Velilerin büyük çoğunluğu, öz denetim kazandırma konusunda uygulamalı ve akademik temelli eğitim ihtiyacı duyduklarını belirtmiştir. Katılımcılar, bu eğitimlerin akademisyenler tarafından verilmesini istediklerini ifade etmiştir.
Keywords : Okul öncesi, Öz denetim, Değer, Ebeveyn görüşleri

ORIGINAL ARTICLE URL