NAHİV İLMİ VE EKOLLERİ

Authors : Mehmet Musa ŞİRİN

Pages : 185-196

View : 40 | Download : 7

Publication Date : 2015-04-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Sarf, Arap gramerinde Basra nahiv ekolünün ilk temsilcilerinden Halil b. Ahmed’e kadar nahiv ilminin bir alt başlığı olarak incelenmekteydi. Onun öğrencisi Sîbeveyhi de kendisinden sonraki aynı içerikli çalışmaların temel kaynağı konumundaki eşsiz eseri el-Kitab’ta bu metodu sürdürmüştür. Ancak Hicrî III. asırdan sonra yaşayan Basra nahiv ekolünden Mazinî bu konuda farklı bir yaklaşım sergileyerek sarf insert ignore into journalissuearticles values(morfoloji); ile nahv insert ignore into journalissuearticles values(sentaks); arasında bir ayırıma gitmiştir. Mazini’nin farklı bir tavır takınmasındaki temel hareket noktalarından birisi de Ahfeş’in hocası Sîbeveyhi’ye muhalefetleri ve bunun Kûfe ekolüne yansımaları olmuştur. Kûfe ekolünün temelleri gerçek manada Kisâî tarafından atıldı. Bu ekole mensup nahivcilerin yazdığı eserlerin en önemlisi Kisâî’nin talebesi Ferrâ’nın yazdığı el-Hudûd adlı eseridir. Basra’lı dil âlimi Zeccâc’ın ilim halkasına uzun süre devam edip, üzerine 120’den fazla şerh yazılan el-Cümelü’l-Kübrâ’nın musannifi Zeccâcî ve Sarf ilminin mimarı olarak bilinen İbn Cinnî Bağdat dil ekolünün en önemli temsilcileri arasında zikredilir. Doğu nahvini Batıyainsert ignore into journalissuearticles values(Endülüs); taşıyan ve bazı konularda doğu nahivcilerinin görüşlerini reddederek bağımsız görüşlere sahip olan nahivciler arasında İbn Madâ’yı görüyoruz. Günümüze kadar ulemânın Nahiv tedrisatında ellerinden düşürmediği el-Elfiyye’nin müellifi İbn Mâlik de Endülüs nahiv ekolünün önde gelen sîmâlarındandır. İlklerin Nahvi’ni yeni tasnif ve ilavelerle ele alıp şerheden, el-Kâfiye ve eş-Şâfiye’nin sahibi İbn Hâcib, bu arada İbn Haldûn’un “Sîbeveyhi’den daha üstün nahivci” diye takdim ettiği, Muğni’l-lebîb, Katru’n-nedâ vb. kıymetli eserlerin sahibi İbn Hişâm da Mısır nahiv ekolünün şöhretlerindendir.
Keywords : Gramer, ekol, temsilci, eser, müellif

ORIGINAL ARTICLE URL