RUSYA FEDERASYONU UNESCO DÜNYA MİRAS KENTLERİNİ TEHDİT EDEN FAKTÖRLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Authors : Veysel Özbey

Pages : 329-347

Doi:10.48068/rusad.1535091

View : 59 | Download : 80

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :UNESCO Dünya Miras Listesi, kültürel ve doğal miras alanlarının korunmasında en etkili araçlardan birisidir. Barındırdıkları işlevlerin çokluğu, çok katmanlı yapıları ve alanlarının büyüklüğü sebebi ile kentsel miras alanları, çok boyutlu miras koruma sorunlarından etkilenir. UNESCO Dünya Miras Komitesi, kentsel ölçekteki dünya miras alanlarının korunmasında yaşanan zorlukları göz önünde bulundurarak bu miras türünün korunmasında taraf devletlere yardımcı olmak için 2005 yılında Dünya Miras Kentleri Programı’nı başlatmıştır. Bu programa dâhil olan dünya miras alanı sayısı, 2025 yılı itibari ile 360’a ulaşmıştır. UNESCO Dünya Miras Listesi’nde toplam 33 dünya miras alanı bulunan Rusya Federasyonu, kültürel statüdeki 22 miras alanından dokuzunu kentsel ölçekli olarak tercih etmiştir. Rusya Federasyonu, 196 taraf devlet arasından bu miras türünü en çok barındıran sekizinci taraf devlet konumundadır. Bu çalışma, Rusya Federasyonu’nda bulunan dünya miras kentlerinin mevcut koruma durumlarını olumsuz etkileyen faktörleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel verisi, 2024 yılı periyodik raporlama döngüsü kapsamında UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne sunulan ülke raporlarından elde edilmiştir. İnceleme sonucunda, Rusya Federasyonu dünya miras kentlerini etkileyen 29 farklı faktör belirlenmiş, bunlardan 13’ünün en az bir kentsel miras alanını önemli ölçüde olumsuz etkilediği saptanmıştır. Özellikle iklim kaynaklı faktörlerin, kentsel miras alanlarında eş zamanlı görülen en yaygın tehdit unsuru olduğu belirlenmiştir. Ayrıca insan faaliyetlerinden kaynaklanan çevresel tehditlerin de çeşitli kentlerde belirgin düzeyde etkili olduğu tespit edilmiştir. Çalışmayı özgün kılan yönlerinden biri, Rusya Federasyonu özelinde dünya miras kentlerinin koruma durumlarına ilişkin bütüncül ve güncel veriye dayalı bir değerlendirme sunmasıdır. Sonuç olarak, UNESCO nezdinde periyodik raporlamanın bir izleme aracı olarak kullanılmasına ek olarak yönlendirici ve önleyici bir planlama aracı olarak da değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Politik koruma mekanizmaları için taraf devletlere özgü, yerel, çevresel ve kentsel bağlamı dikkate alan stratejik koruma planlarının gerekliliği ortaya konulmuştur.
Keywords : Rusya, kültürel miras koruma, dünya miras kentleri, sürdürülebilir alan yönetimi, kentsel koruma sorunları, periyodik raporlama

ORIGINAL ARTICLE URL