Kaptan-ı Derya Çatalcalı Hasan Paşa’nın Rus Çarı Mihail Feodoroviç’e Mektubu, 1627 (Transkripsiyon-Tahlil)

Authors : Mahmut Halef CEVRİOGLU

Pages : 1-18

Doi:10.48068/rusad.1118441

View : 57 | Download : 10

Publication Date : 2022-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Osmanlı arşivinden bir belgeyi tahlil eden mevcut çalışma öncelikle belgenin tarihlendirilmesi ve özetine dair bir düzeltme çabasındadır. Rusya Federasyonu’ndan kopyaları getirilen YBinsert ignore into journalissuearticles values(1); tasnifindeki Osmanlıca belgeler arasında 1/3 numaralı bu mektubun yazarı, arşiv özetinde iddia edildiği üzere herhangi bir Hafız Ali Paşa değildir. Çalışmada mektubun dönemin Kaptan-ı Deryası Çatalcalı Hasan Paşa tarafından kaleme aldırıldığı gösterilmiştir. Ardından belgenin arşiv özetinde net olarak belirtilmeyen tarihinin, 24 Haziran-4 Temmuz 1627 arası olduğuna dikkat çekilmiştir. Kaptan-ı Derya Hasan Paşa 1627 yazında serdar olarak tayin edildiği Özi Seferi’nde aynı anda hem Osmanlı donanmasını hem de Balkanlar’daki kara kuvvetlerini komuta etmekteydi. Amacı, Lehistan’a bağlı Zaporog Kazaklarının her yıl denize inip Osmanlı kasabalarını yağmalamalarını engellemek için Dinyeper Nehri ağzına kale inşa ettirmekti. Sefere başladığı sırada Rus Çarı Mihail Feodoreviç’e, incelemeye aldığımız mektubunu yollamıştır. Genel itibariyle Osmanlı-Rus dostluğunun pekişmesini talep eden mektup, Çar Mihal Feodoreviç’ten Don Kazaklarının Karadeniz’e inişini engellemesini rica etmektedir. Kısaca Zaporog Kazak akınlarının kale inşasıyla engellenmeye çalışıldığı bir dönemde Osmanlı amirali, Rus Çarı’ndan kendine tabi olan Don Kazaklarını kontrol altında tutmasını talep etmektedir. Mektubun siyasi muhtevası yanı sıra, Rusya’ya taşınması sırasında karşılaştığımız aracı da önem arz etmektedir. Osmanlı tabiyetinde bir Rum tüccar olan Tomas Kantakuzenos, aile geleneğini devam ettirip Rusya ve Osmanlılar arasında ticari-diplomatik bağların tesisinde önemli rol oynamıştır. Daha önce de Rusya’ya diplomatik görevle yollanan Tomas Kantakuzenos, 1627’de tekrar hususi olarak görevlendirilmiş ve Kaptan-ı Derya Hasan Paşa’nın ve Sultan IV. Murad’ın mektuplarını Moskova’ya taşımıştır. Kaptan-ı Derya Hasan Paşa’nın yazdırdığı mektubun muhtevası, 17. yy ilk yarısında Karadeniz’in korunması için Osmanlıların kalkıştığı askeri ve diplomatik girişimleri özetler niteliktedir.
Keywords : Rusya Tarihi, Osmanlı İmparatorluğu, Karadeniz, Kazaklar, Çar Mihail Feodoreviç, Kaptan ı Derya, Tomas Kantakuzenos

ORIGINAL ARTICLE URL