İşitme Engelli Erkek Bireylerde Engeli Anlamlandırma ve Olumlu Dini Başa Çıkma

Authors : Enes Orhan, Nevzat Gencer
Pages : 580-615
Doi:10.18498/amailad.1737413
View : 195 | Download : 78
Publication Date : 2025-12-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Türkiye’de ve dünya genelinde doğuştan ya da sonradan, tekli veya çoklu engellilik durumu yaşayan bireyler, toplam nüfusun kayda değer bir bölümünü oluşturmaktadır. Engelli kişi¬lerin deneyimlerini kavramak ve karşılaştıkları güçlüklerle başa çıkma stratejilerini derinlemesine incelemek, sosyal bilimler için önemli bir araştırma sahasıdır. Bu dezavantajlı gruplardan biri olan işitme engelliler, işitsel yetersizlik nedeniyle işitme, konuşma ve etkili iletişim alanlarında hem bireysel hem de toplumsal sorunlarla karşı karşıya kalmaktadır. Bu makalede, işitme engelli erkek bireylerin engellerini nasıl anlamlandırdıkları, engel kaynaklı güçlüklerle hangi başa çıkma yöntemleri aracılığıyla mücadele ettikleri ve bu yöntemler içinde sıklıkla tercih edilen ibadet/dua uygulamalarının işlevlerinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Literatürde işitme engelli bireylerin dini yaşantılarını, duygu ve düşüncelerini derinlemesine ele alan bir çalışma mevcut değildir. Bu husus da çalışmayı özgün ve değerli kılmaktadır. Bununla birlikte derinlemesine incelemelerden edinilen bilgilerin din psikolojisi literatürüne katkı sağlaması umulmaktadır. Araştırma, nitel yöntem çerçevesinde yarı yapılandırılmış mülakat tekniği kullanılarak, Çorum ilinde yaşayan 20 işitme engelli erkek bireyden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların dini motifli yaklaşımlar (kader, imtihan ve lütuf) ve dini motifli olmayan yaklaşımlar (doğal/normal) gibi anlamlandırma biçimleri ile engellerine bir anlam yükledikleri bulgulanmıştır. İşitme engelli bireylerin başa çıkma yöntemleri incelendiğinde ise üç adet kategoriye ulaşılmıştır. Bunlar; (olumlu) dini başa çıkma yöntemleri (ibadet/dua, Allah’a ve ahirete iman, kadere teslimiyet, dini mekân ziyaretleri, sabır, sosyal destek, hayra yorma, tövbe), duygu odaklı başa çıkma yöntemleri (agresif tepki ve yalnız kalma) ve problem odaklı başa çıkma yöntemleri (sosyal destek ve yazılı iletişim). Başa çıkmada ibadet/duanın işlevlerinde ise dört adet kod/kategoriye ulaşılmıştır. Bunlar; rahatlık/huzur hissi, mutluluk hissi, güven hissi ve yakınlık hissi. Bulgular, katılımcıların çoğunlukla engellerini dini motiflerle yorumladıklarını göstermektedir. İbadet/dua, Allah’a ve ahirete iman, kadere teslimiyet ve dini mekân ziyaretleri en yaygın olumlu dini başa çıkma yaklaşımları olarak öne çıkmıştır. Ayrıca duygu odaklı ve problem odaklı stratejilerin de kullanıldığı belirlenmiştir. Dini motifli olsun ya da olmasın, sosyal destek arayışının işitme engelli bireyler için kritik bir başa çıkma kaynağı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Keywords : Din Psikolojisi, İşitme Engeli, Engelli Birey, Engellilik ve Din, Engeli Anlamlandırma, Dini Başa Çıkma.

ORIGINAL ARTICLE URL