Ortaokul Öğrencilerinin Eleştirel Dinleme ve Okuma Özyeterliklerinin İncelenmesi

Authors : Nahide İrem Azizoğlu, Aslı Yağız

Pages : 234-251

Doi:10.53629/sakaefd.1752953

View : 395 | Download : 320

Publication Date : 2025-12-26

Article Type : Research Paper

Abstract :Ortaokul öğrencilerinin eleştirel dinleme ve okuma özyeterlikleri algıları arasındaki ilişkiyi farklı değişkenler açısından incelemeyi hedefleyen bu çalışmada tarama yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın katılımcı grubunu, MEB’e bağlı Sakarya ili Hendek ilçesinde bulunan iki ortaokulun tüm sınıf düzeylerinde öğrenim gören 314 kız ve 263 erkek olmak üzere toplam 577 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler \\\"Eleştirel Dinleme/İzleme Özyeterlik Ölçeği\\\", \\\"Eleştirel Okuma Özyeterlik Ölçeği\\\" ve \\\"Kişisel Bilgi Formu\\\" aracılığıyla toplanmıştır. Veri toplama araçlarıyla toplanan verilerin çözümlenmesinde SPSS 20 programından yararlanılmıştır. Yapılan araştırma sonucunda, öğrencilerin eleştirel dinleme özyeterlik düzeylerinin orta seviyede olduğu saptanmıştır. Sınıf düzeyi değişkeni açısından, 8. sınıf öğrencilerinin eleştirel dinleme özyeterlik düzeylerinin 5. sınıf öğrencilerine kıyasla önemli boyutta daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Eleştirel okuma özyeterlik düzeyleri değerlendirildiğinde ise bu düzeylerin genel olarak düşük seviyede algılandığı görülmektedir. Sınıf düzeyleri arasında yapılan karşılaştırmalarda, 5. ve 6. sınıf seviyesindeki öğrenciler karşılaştırıldığında aralarında anlamlı bir farklılık saptanmış bu farkın 5. sınıf öğrencileri lehine olduğu belirlenmiştir. Benzer şekilde, 6. ve 7. sınıf öğrencileri arasındaki karşılaştırmada ise anlamlı farkın 7. sınıf öğrencilerinin üstünlük sağladığı saptanmıştır. Ayrıca, öğrencilerin Türkçe dersi başarı notları ile eleştirel okuma özyeterliklerine ilişkin puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Eleştirel dinleme ve eleştirel okuma özyeterliği arasında güçlü ve olumlu bir ilişki saptandığı, buna ek olarak öğrencilerin Türkçe dersindeki başarı düzeyleri arttıkça, bu iki beceri alanına ilişkin özyeterlik algılarının da arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Türkçe derslerinde, eleştirel düşünme becerilerinin geliştirilmesine yönelik dinleme ve okuma odaklı uygulamalı etkinliklere daha fazla yer verilebilir.
Keywords : Eleştirel Dinleme, Eleştirel Okuma, Özyeterlik, Ortaokul

ORIGINAL ARTICLE URL