Kazanlı Halim Sâbit Şibay’ın Hadis ve Sünnet Bilgisi

Authors : Erdinç Ahatlı, Kudret Çimen
Pages : 158-176
Doi:10.17335/sakaifd.1637077
View : 281 | Download : 86
Publication Date : 2025-06-15
Article Type : Research Paper
Abstract :1900’lü yılların başında Kazan bölgesinden Türkiye’ye göç eden Halim Sâbit Şibay (1883-1946), Ziya Gökalp’ın (1876-1924) fikir ve düşüncelerinin yayılmasında büyük katkılar sağlamış bir müderristir. O, “İslâm Mecmûası’nın nâşiri” olarak meşhur olmuş, Gökalp’in “ictimâî usûl-i fıkıh” teorisini fıkıh usûlünün kaideleri çerçevesinde temellendirmeye çalışmıştır. Yazılarında fıkhın nas ve örf olmak üzere iki kaynağı olduğunu ve şeriatın örfe de nas seviyesinde önem verdiğini dile getiren Halim Sâbit, örfü müstakil bir kaynak olarak görmüştür. Örfe istinâden verilen hükümlerin bağlayıcı olacağı görüşünden hareketle örfî alanın genişletilmesi ve ibadet ile muamelât alanlarının birbirinden ayrılmasının gerekli olduğunu ifade etmiştir. II. Meşrûtiyet’in ilanı sonrası yayımlanan mecmûalarda siyer, İslâm hukuku ve din sosyolojisi alanlarında pek çok makale neşreden Halim Sâbit, bu yazılarında hadis ve sünnete sık sık atıf yapmış ve onları mesned olarak göstermiştir. Halim Sâbit’in fikir ve düşünceleri üzerine pek çok çalışma yapılmış ancak hadis ve sünnete bakışı şu ana kadar çalışılmamıştır. Bu bağlamda makalemizin amacı Halim Sâbit Şibay’ın hadis ve sünnet bilgisini tespit etmektir. Çalışmamız iki bölümden ibarettir: İlk bölümde Halim Sâbit’in hadis ve sünnete bakışı, diğer bölümde ise yazılarında hadis kullanımı araştırılmıştır. Halim Sâbit’in mecmûalardaki makaleleri, MEB İslâm Ansiklopedisi’nde yayımlanan maddeleri ve matbû eserleri okunmuş, elde edilen veriler tasnîf ve analiz edilmiştir. Araştırmamız neticesinde onun mesned olarak yer verdiği hadisleri çoğu zaman kaynaklarıyla zikrettiği, bazen hadislerin sıhhat ve senedleri hakkında açıklamalar yaptığı ve hadis ilminde belli düzeyde vukûfiyeti olduğu tespit edilmiştir.
Keywords : Hadis, Halim Sâbit, Sünnet, Örf, İctimâî Usûl-i Fıkıh

ORIGINAL ARTICLE URL