Apoloji ile Sosyoloji Arasında Din Sosyolojisi Kitapları

Authors : Behram Hasanov
Pages : 112-125
Doi:10.17335/sakaifd.1637084
View : 220 | Download : 144
Publication Date : 2025-06-15
Article Type : Research Paper
Abstract :Bu makale, Türkiye’deki “İlahiyat” ve “İslami İlimler” fakültelerinde yaygın olarak okutulan üç din sosyolojisi ders kitabını içerik analizi yöntemiyle inceleyerek, bu eserlerde sosyolojik analiz ile teolojik savunular arasındaki ilişkinin nasıl kurulduğu ve bu ilişkinin din sosyolojisinin bilimsel çerçevesiyle ne derece örtüştüğünü ele almaktadır. Çalışmada, bu kitaplarda İslam’a yönelik apolojetik eğilimlerin yaygın olduğu ve sosyolojik analiz ile teolojik savunular arasındaki sınırların belirsizleştiği tespit edilmiştir. Araştırma, ders kitaplarında öne çıkan iki ana temayı analiz etmektedir: (1) İslam’ın olumlu bir anlatısını oluşturma ve (2) kutsal ve akademik otoritelere dayalı savunuculuk yapma. İlk temada, İslam’ın çağdaş değerlerle uyumlu olduğu vurgulanmış, ayrıca İslam’la ilgili olumlu örnekler öne çıkarılarak, olumsuz veya tartışmalı örneklerden kaçınıldığı görülmüştür. Aynı zamanda Müslüman toplumlarda olumsuz örneklerin İslam ile ilişkilendirilmesine karşı savunular geliştirildiği ve diğer dinlerle yapılan karşılaştırmalarda İslam’ın olumlu yönlerinin vurgulandığı tespit edilmiştir. İkinci tema çerçevesinde, İslam’ın savunusunun kutsal metinler ve Batılı sosyal bilimcilerin olumlu değerlendirmeleriyle temellendirildiği belirlenmiştir. Ampirik veriler ve sosyolojik yöntemler yerine kutsal metinlere doğrudan referans verildiği, Batılı sosyal bilimcilerin İslam’a dair olumlu görüşlerinin seçici biçimde aktarıldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, incelenen ders kitaplarının sosyolojinin metodolojik ilkelerini ihlal ettiği ve dinsel bir savunma söylemi ürettiği saptanmıştır. Çalışma, Türkiye’de din sosyolojisi literatürünün bilimsel tarafsızlık temelinde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
Keywords : Din Sosyolojisi, Sosyoloji ve Teoloji, Ders Kitapları, Apoloji, Metodoloji

ORIGINAL ARTICLE URL