Dinî Çeşitlilik Bağlamında Epistemik Denkliği Yorumlamak

Authors : Mustafa Çakmak

Pages : 492-508

Doi:10.17335/sakaifd.1772941

View : 180 | Download : 189

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :İçinde yaşadığımız post modern dünyanın şartları dinî çeşitliliği oldukça yakından tecrübe etmemize vesile olmaktadır. Fakat bu çeşitlilik aynı zamanda birtakım teolojik, felsefi ve epistemolojik sorunlar üretmektedir. Birbirinden farklı teolojik iddialara sahip dinlerin hangisinin eşsiz hakikati içerdiği meselesinin, nesnel ölçütler üzerinden çözüme kavuşturulması pek olası değildir. Zira burada bir epistemik denk ihtilafı söz konusudur. Farklı dinlere mensup insanların aynı epistemik düzlemi paylaşmalarına rağmen farklı hakikat iddialarına sahip olmaları bu ihtilafın temelini oluşturur. Aslında tek bir dinîn doğru olduğuna dair nesnel kriterlerin yokluğu konusunda genel bir uzlaşıdan bahsedilebilir. Fakat bu gerçeği kabul ettikten sonra uygun epistemik tavrın ne olması gerektiği konusu üzerinde aynı uzlaşıdan söz edilemez. Refomcu epistemoloji, doğal teoloji ve çoğulcu paradigmanın epistemik denklik karşısındaki çözüm önerilerinin farklı çıkmazları vardır. Bu bağlamda David Basinger’in konuya dair önerileri tartışılmaya değerdir. Makalede öncelikle Basinger’in “Basinger Rule” adını verdiği epistemik ilkenin ne olduğu ve dinî çeşitliliğin gündeme taşıdığı sorulara nasıl bir çözüm vaat ettiği meselesine odaklanılmıştır. Ardından, Basinger’in üzerinde durduğu ve bir epistemik ödev olarak tanımladığı inanç değerlendirmesi ve bunun temel inançlar ile ilişkisi ele alınmıştır. Son olarak nesnel kanıtların yokluğunda herhangi bir dinîn doğruluğu meselesinin nasıl anlaşılması gerektiği konusu üzerinde durulmuştur. Bu makale en genel olarak dinî çeşitlilik olgusu bağlamında gündeme gelen epistemik denklik tezini irdeleme ve ayrıca bu mesele etrafında beliren tartışmalara bir çerçeve sunma gayesi taşımaktadır.
Keywords : Din Felsefesi, Dini Çeşitlilik, Denk ihtilafı, Epistemik Denklik, Basinger Kuralı

ORIGINAL ARTICLE URL