OTTO DİX VE GEORGE GROSZ’UN ESERLERİNDE AYDINLANMA İDEALİNİN ÇÖZÜLÜŞÜ

Authors : İrfan Dönmez, Başar Pazı

Pages : 184-204

Doi:10.20488/sanattasarim.1804020

View : 24 | Download : 14

Publication Date : 2025-10-20

Article Type : Review Paper

Abstract :Avrupa tarihi açısından gerçek bir dönüm noktası olarak kabul edilebilecek aydınlanma olgusu sanayi devriminin başladığı İngiltere’de ortaya çıkmış ve en yetkin ifadesini Fransız Devrimi sonrasında Fransa’da bulmuştur. Theodore Adorno ve Max Horkheimer’ın Aydınlanmanın Diyalektiği metni, bir aydınlanma eleştirisini barındırır. Adorno ve Horkheimer’ın eleştirileri, bilgi, iktidar ve güç ilişkilerine odaklanmaktadır. Otto Dix ve Georg Grosz’un örnek alınan eserlerinin aydınlanma idealinin çözülüşü olarak yorumlamaya çalışıldığı bu araştırma, sanatçıların eserlerinin -Dışavurumculuk akımından, Yeni-Nesnelcilik akımına evrilen bir izlekte- yalnızca politik değil aynı zamanda kültürel bir eleştiri olarak da yorumlanabileceği varsayımına dayanmaktadır. Araştırma, Grosz ve Dix’in örnek alınan eserlerinin doğru bir yorumunu ortaya koymayı değil, sanatçıların duyarlılığını her anlamda çağdaşları olarak paylaşan iki düşünürün ortaya koyduğu kavramlar ile yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda Adorno ve Horkheimer’ın Aydınlanmanın Diyalektiği metninde ortaya konan aydınlanma eleştirisindeki araçsal akıl ve kültür endüstrisi kavramları örnek alınan eserlerin yorumlanmasında kullanılmaya çalışılmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, aydınlanma hareketi Adorno ve Horkheimer’ın eleştirel çerçevesi bağlamında özetlenmiş; Dışavurumculuk ve Yeni-Nesnelcilik akımları arasındaki farklar üzerinde durulmuş, söz konusu farklar Aydınlanmanın Diyalektiği metniyle ilişkisi bağlamında ortaya konulmaya çalışılmıştır. Son olarak, Aydınlanmanın Diyalektiği metnin ortaya koyduğu eleştirel çerçeve bağlamında Dix ve Grosz’un örnek alınan eserleri ikonografik bir yorum çerçevesinde yorumlanmıştır.
Keywords : Aydınlanma, Dışavurumculuk, Yeni-Nesnelcilik, Araçsal Akıl, Kültür Endüstrisi.

ORIGINAL ARTICLE URL