Orta Çağ Gürcü Dini Mimarisinde Taş Bezemede Mimar, Sanatçı ve Taş Ustalarının Yeri

Authors : Fitnet Celep, Ayşe Denknalbant Çobanoğlu

Pages : 119-150

Doi:10.23897/usad.1624821

View : 70 | Download : 49

Publication Date : 2025-06-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Gürcü dini mimarisinde erken dönemlerde görülen taş bezemenin gelişimi ve değişimi en iyi şekilde Orta Çağ aralığında izlenmektedir. Özellikle 10. yüzyılda Gürcü Orta Çağı’nın yaşandığı Tao-Klarceti bölgesi ve Gürcistan topraklarının bir bölümünde, yüksek kalitede taş işçiliğinin görüldüğü olağanüstü yapı örnekleri ile karşılaşılmaktadır. Ancak söz konusu bölgede sanatsal özellikleri ile ön plana çıkan yapıların; mimarı, sanatçısı ve taş ustaları hakkında çok az bilgi elde edinilmektedir. Bu gruplar hakkında ayrıntılı bilgi elde edinilmesine olanak sağlayan kaynaklar, birkaç kronik ile yapı üzerinde yer alan inşa kitabeleri, dua yazıtları ve yapı cephelerine kazınan sanatçı isimleri ile cephelerde karşılaşılan usta ve sanatçı görüntüleri ile sınırlıdır. Bu çalışmada, elde edilen maddi veriler ve kaynaklar detaylı olarak incelenerek, Orta Çağ Gürcü dini mimarisinde taş bezemede görev alan mimar, sanatçı ve taş ustaları hakkında detaylı bilgiye ulaşılması hedeflenmiştir. Bu kapsamda eski yazılı kaynaklar, yapı cephelerinde yer alan yazıtlar ile usta ve sanatçıları tasvir eden görseller incelenmiş, konu ile ilgili İngilizce, Gürcüce ve Rusça kaynaklara başvurularak nihai bir sonuca varılmak istenmiştir. Araştırmamızda söz konusu olan bu kaynaklar incelendiğinde mimar, sanatçı ve ustaların, etnik kökenleri, eğitim durumları ve mesleki örgütlenmeleri hakkında herhangi bir bilgiye ulaşılamamış ancak, bu grubun din adamları, yerli ve gezici ustalar ile çıraklardan oluştuğu anlaşılmıştır. Ayrıca kendi aralarında bir hiyerarşinin olduğu, yüksek sosyal statüleri, unvanları ve dini kimlikleriyle ön plana çıktıkları ve benzer giyim tarzına sahip oldukları tespit edilmiştir.
Keywords : Orta Çağ, Gürcü dini mimarisi, taş bezeme, mimar, sanatçı, taş ustası

ORIGINAL ARTICLE URL