Geç Dönem Çağatay Türkçesi Çalışmalarına Katkılar: Abdî ve Ferahü’l-Kalb Adlı Eseri

Authors : Fatih Bakirci, Dilara Türkeli

Pages : 289-304

Doi:10.21563/sutad.1474217

View : 88 | Download : 65

Publication Date : 2024-04-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu makalede geç dönem Çağatay edebiyatının şair ve yazarlarından Abdî ve onun 160 yıl önce yazmış olduğu Ferahü’l-Kalb (1280/1863-64) adlı eseri konu edilmiştir. Öncelikle Çağatay Türkçesiyle kaleme alınan bu eserin müellifi Abdî’nin hayatı, edebî kişiliği, eserleri ve yazma nüshaları üzerinde etraflıca durularak geç dönem Çağatay edebiyatı çalışmalarına katkıda bulunmak amaçlanmıştır. İkinci olarak da Abdî’nin Ferahü’l-Kalb’indeki belli başlı filolojik hususiyetler fonetik, morfolojik ve leksik açıdan tasnif edilmek suretiyle ele alınmıştır. Böylelikle yine geç dönem Çağatay Türkçesi üzerine yapılacak gramer araştırmalarına yeni dilsel malzemeler sunulmaya çalışılmıştır. Bu kapsam ve amaç doğrultusunda söz konusu eserin Sankt Peterburg Rusya Bilimler Akademisi Doğu Yazmaları Enstitüsü B1015 (846a) numarada kayıtlı olan Arap harfli yazma nüshası temin edilmiş ve üzerine araştırma ve incelemeler yapılmıştır. Dinî-tasavvufi bir içeriğe sahip olan ve tasavvufi kavramların başarılı bir şekilde kullanıldığı Ferahü’l-Kalb, bu yönüyle Orta Asya İslami Türk yazı dilleriyle dinî-mistik içerikli eser yazma geleneğinin de devamı niteliğindedir. Dolayısıyla bu gelenek içinde eserin yazıldığı tarihî Doğu Türkistan coğrafyasında dönemin ve bölgenin düşünce tarihi üzerine yapılacak olan çalışmalara da katkı sağlanmış olacaktır.
Keywords : Abdî, Ferahül Kalb, Asya Çalışmaları, Çağatay Türkçesi, Doğu Türkçesi, tasavvuf

ORIGINAL ARTICLE URL