11-13. Yüzyıllarda Türkistan’ın Gölgesinde Anadolu: Ani Ören Yeri Kazılarında Bulunan Büyük Moğol İmparatoru Möngke/Mengü Kağan Adına Darp Edilmiş Sikkeler

Authors : Ahmet Şen

Pages : 272-288

Doi:10.47702/sema.2025.61

View : 196 | Download : 400

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Ani, Türkiye Ermenistan sınırının sıfır noktasında, Kars’ın yaklaşık 45 km kadar doğusunda ve 1450 m rakımda yer alan Ortaçağ’ın önemli yerleşim yerlerinden birisidir. Ani’nin ipek yolu güzergâhı üzerinde stratejik bir konuma sahip olması, ekonomik açıdan gelişmesine olanak sağlamış ve bu durum Ani‘nin bölgedeki tüm devletlerin sahip olmak için arzuladığı bir Ortaçağ şehrine dönüşmesine sebebiyet vermiştir. Böylesine önemli bir Ortaçağ şehri olan Ani’de, son yıllarda ivme kazanan arkeolojik kazılarda ortaya çıkartılan buluntular dönem insanlarının siyasi, ekonomik ve sosyal yaşam şekilleri hakkında yeni bilgiler sunmaktadır. Bunlardan birisi de makale konusu olarak ele aldığımız dönemin siyasi ve ticari hayatı hakkında bizlere bilgi veren Ani şehrinin çeşitli noktalarında yaptığımız arkeolojik kazılarda ortaya çıkartılan sikkelerdir. Ait olduğu dönemin vazgeçilmez alışveriş aracı olan sikkeler aynı zamanda üzerlerindeki yazı, unvan ve sembollerle sultan pulu olarak da kabul görmüştür. Bu çalışmada Ani Ören Yeri Kazılarında bulunan, Büyük Moğol İmparatoru Möngke Kağan 649-658/1251-1260 adına darp edilmiş sikkeler incelenmiştir. Söz konusu sikkelere ait buluntu grubu; bronz malzemeden imal edilmiş 14 adet sikkeden oluşmaktadır. Yapılan çalışma sonucunda değerlendirilmeye alınan sikkelerin özellikle Ani‘nin Türk devri yapıları olan; Ani Selçuklu Büyük Hamamı, Selçuklu Konutları ve Selçuklu Çarşısı’nda bulunmuş olması bu yapıların, Ani’nin Selçuklu Türkeri’nin elinden çıkmasından sonra da 595/1199 işlevlerini koruduğunu ve bu yapılarda ticari hayatın sürdüğünü göstermesi açısından oldukça önemlidir.
Keywords : Türkistan, Anadolu, Ani, Büyük Moğol İmparatorluğu, Möngke Kağan.

ORIGINAL ARTICLE URL