Unsurî-i Belhî ve Mes‘ûd-i Sa‘d-i Selmân Divanlarında Türkistan

Authors : Mahmut Caduk

Pages : 197-212

Doi:10.47702/sema.2025.56

View : 126 | Download : 167

Publication Date : 2025-10-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Mensur tarihî metinler kadar, başta kaside olmak üzere çeşitli nazım türlerini ihtiva eden divanlar da yazıldıkları dönem itibariyle pek çok konunun nasıl algılandığına dair tarihsel veriler barındırmaktadır. Gazneli Devleti saray şairleri de memduhlarını övmek amacıyla yazmış oldukları şiirlerde pek çok sosyal, siyasal, kültürel mazmundan istifade etmişlerdir. Gazneli Devleti’nin sarayda himaye gören şairlerinden XI. yüzyılda yaşamış Unsurî-i Belhî ile XI-XII. yüzyıllarda yaşamış Mes‘ûd-i Sa‘d-i Selmân, divan sahibi şairlerdendir. Her iki şair de şiirlerinde dönemin edebî anlayışına uygun olarak devlet adamlarını övmüşlerdir. Şiirlerinde Türkistan ve şehirlerini de anan söz konusu şairlerin, bu coğrafyaya ve halkına yönelik tasvir ve göndermeleri, bizlere o dönem anlayışında Türkistan’ın ve şehirlerinin nasıl algılandığını gösterir. Bunun yanı sıra bu şairler, şiirlerinde zaman zaman Türk kavramına da yer vermişlerdir. Onların Türk kavramına yükledikleri anlam, Türkistan’a ve onun şehirlerine yüklenen anlamlarla bazı paralellikler, hatta özdeşlikler taşır. Bu bağlamda çalışmamızda, Unsurî-i Belhî ile Mes‘ûd-i Sa‘d-i Selmân’ın divanlarında yer alan Türkistan ve şehirlerine dair beyitler tespit edilecek; bu beyitler üzerinden önce bir coğrafya olarak Türkistan’ın, ardından bir kimlik olarak Türklüğün nasıl algılandığı ortaya konulacaktır.
Keywords : Gazneliler, Türkistan, Türk, Unsurî-i Belhî, Mes'ûd-i Sa'd-i Selmân

ORIGINAL ARTICLE URL