Tarımsal Üretim Verilerinde Uç Değer Analizi Yaklaşımı: Manda ve Sığır Et Üretimi Örneği

Authors : Murat Çimen

Pages : 267-279

Doi:10.18615/anadolu.1741396

View : 58 | Download : 72

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Tarımsal araştırmalarda her bir faktöre (yıl, il, bölge vb.) ait tek adet veriden oluşan veri setlerinde verileri kendi aralarında sayısal üstünlük veya düşüklüklerine göre sıralamada istatistikî yöntem olarak outlier analizinden yararlanma imkânları çalışmanın ana fikrini oluşturmaktadır. Bu amaçla TUİK bünyesinden 2001-2024 yılları için elde edilen manda ve sığır et (karkas) üretimleri ile ilgili veriler kullanılmıştır. 2020-2024 yılları arasındaki yıllara ait manda et üretim değerlerinin uç veri olarak diğer verilerden ayrıldığı belirlenmiştir. Söz konusu yıllara ait veriler uç değer verileri olduğundan diğer yıllara (2001-2019) ait üretim değerlerine göre istatistiksel olarak daha yüksek üretim değerleri olarak değerlendirilebilir. Uç veri olarak en yüksek manda et üretimi 2023 yılında 15386 ton olarak gerçekleşmiştir. Sığır et üretimlerinde adı geçen yıllar arasında uç veri saptanamadığından yıllara ait et üretim miktarları arasında istatistikî derecelendirmeler yapılamamıştır. Outlier analizinin, uç veri barındıran veri setlerinde verilerin kendi aralarında istatistikî olarak derecelendirilmesinde büyük katkılar sunduğu araştırma sonuçlarından anlaşılmaktadır. Yapılan çalışma, normal dağılımı sağlama amacıyla uç veri ayıklamada kullanılan outlier analizinin, veri setlerinde veriler arasında istatistikî olarak derecelendirilmelerinde de kullanılabileceğini göstermesi açısından önemlidir. Bu, sıralamaların yalnızca sayısal üstünlüğe değil, istatistiksel öneme dayalı olarak yapılmasını sağlar; çünkü sayısal üstünlük her zaman anlamlı olmayabilir.
Keywords : Tarım, mühendislik, veri, analiz, uç veri, manda, sığır, et, karkas

ORIGINAL ARTICLE URL