TÜRK SİYASİ HAYATINDA DEMOKRASİNİN GELİŞİMİ AÇISINDAN BİR LABORATUVAR DÖNEM: DEMOKRAT PARTİ VE MUHALEFET (1946-1960)

Authors : Selim Yıldız

Pages : 465-500

Doi:10.30692/sisad.1703087

View : 232 | Download : 606

Publication Date : 2025-11-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Türk siyasi tarihinde 1946-1960 döneminde Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) ve Demokrat Parti (DP) içinde başlayan muhalefet, beraberinde gelişen olaylar, tutum ve davranışlar, siyasi söylemler Türkiye’nin demokrasi kültürü açısından tecrübe ve dersler içermektedir. DP\\\'nin kuruluşu sırasında CHP\\\'nin tek parti hâkimiyetine karşı çıkanlar, aynı hassasiyetle DP\\\'ye karşı çıkarak ayrılmışlar ve Millet Partisi\\\'ni (MP) kurmuşlardır. DP\\\'nin kurulduğu ve kurucuların DP\\\'ye hâkim olduğu dönemde partinin kurucularıyla birlikte hareket edenler daha sonra ayrılarak muhalif olmuşlardır. İlerleyen dönemde mahkeme kararıyla kapatılan MP\\\'nin devamı olarak kurulan Cumhuriyetçi Millet Partisi (CMP), DP iktidarına karşı CHP ile müzakerelerde bulunmuş, DP\\\'den ayrılanların kurduğu Hürriyet Partisi de CHP ile birlikte hareket edebilmiştir. CHP ile bir ittifak kuramayan CMP, daha sonra Türkiye Köylü Partisi ile birleşmiştir. 14 Mayıs 1950’de DP’nin iktidara gelişi ile iktidar tecrübesi olmayan DP ve 1950’ye kadar iktidar olan fakat muhalefet tecrübesi olmayan CHP, bu süreçte iktidar ve muhalefet anlayışlarının belirginleşmesinde etkili olmuşlardır. Böylece demokrasinin sürdürülebilmesi adına seçim ittifakları, DP’ye karşı muhalefet partilerinin “Güç Birliği” adıyla yakınlaşma süreçleri ve bazı partilerin birleşmesi Türk siyasi tarihinde bir tecrübe olarak önemli sonuçları beraberinde getirmiştir. Bu makalede 1946-1960 arası dönemde parti içi muhalefetin demokrasinin gelişimi açısından önemi ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Keywords : Demokrasi, Mücadele, Muhalefet

ORIGINAL ARTICLE URL