4857 Sayılı İş Kanunu Çerçevesinde Dezavantajlı Gruplara Yönelik Düzenlemeler ve Dezavantajlı Grupların İşgücü Piyasasındaki Görünümü

Authors : Dilek Şenel
Pages : 647-699
Doi:10.52273/sduhfd..1608375
View : 94 | Download : 65
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Çalışmanın amacı, İş Kanunu’nda dezavantajlı gruplara yönelik düzenlemelerin neleri içerdiğini ve bu düzenlemelerin işgücü piyasasına nasıl yansıdığını tespit etmektir. Bu amaçtan hareketle, öncelikle ulusal ve uluslararası yazında dezavantajlı grupların kimleri kapsadığı ve İş Kanunu’nda bu gruplara ilişkin hangi düzenlemelerin yer aldığı ortaya konmakta; sonrasında ilgili hükümlerin işgücü piyasasını nasıl biçimlendirdiği Türkiye İstatistik Kurumu 2020 yılı Hanehalkı İşgücü Anketi Mikro Veri Seti (HİAMVS) aracılığıyla saptanmaya çalışılmaktadır. İlgili kanunda dezavantajlı bireyler; kadın, çocuk/genç, yaşlı, engelli/eski hükümlü/terör mağdurları olarak gruplandırılabilmektedir. Nicel araştırma deseni üzerine kurgulanan çalışmada, araştırma konusu ile ilgili değişkenler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olup olmadığı bağımsız iki örneklem t-testi ve ki-kare analizleriyle sınanmıştır. Analiz sonuçlarına göre kadınların, kanuni düzenlemelere aykırı biçimde, erkeklerden daha düşük düzeyde ücret geliri elde ettikleri; ancak, kanuna uygun olarak yeraltında ve sualtında sınırlı düzeyde istihdam edildikleri belirlenmiştir. Çocuk çalışanların yaklaşık %40’ı mevzuata aykırı biçimde haftada 45 saatin üzerinde çalışmaktadır. Atmışbeş yaş üstü bireylerin ise önemli kısmının tarım sektöründe, kendi hesabına ve kayıt dışı olarak faaliyet gösterdikleri belirlenmiştir. Bir diğer dezavantajlı grup ise engelli, eski hükümlü ve terör mağdurlarıdır; ancak HİAMVS’de bu grubun istihdamına ilişkin sınırlı veri bulunduğundan istatistiksel analiz gerçekleştirilememiş; ilgili grup, yalnızca kanunda yer alan hükümler çerçevesinde değerlendirilebilmiştir.
Keywords : Dezavantajlı Gruplar, 4857 Sayılı İş Kanunu, Çalışma Koşulları, Türkiye İstatistik Kurumu

ORIGINAL ARTICLE URL