Bireysel Emeklilik Sistemi Fon Büyüklüğü ile Makroekonomik Değişkenler Arasındaki İlişki

Authors : Yavuz Selim Özen, Gökhan Özkul

Pages : 132-146

View : 185 | Download : 507

Publication Date : 2025-12-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Bireysel emeklilik sistemi ve bu sistemden elde edilen emeklilik fonları hem katılımcılara finansal güvenlik sağlamakta hem de tasarrufları arttırmak suretiyle ülke ekonomisine katkı sağlamaktadır. Bu çerçevede çalışmanın amacı, Türkiye’de bireysel emeklilik sistemi fon büyüklüğü ile makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemektir. 2006/4-2022/4 arası çeyrek dönemlik verilerin kullanıldığı çalışmada bireysel emeklilik sistemi fon büyüklüğü değişkeni olarak bireysel emeklilik sistemi (BES) toplam reel fon tutarı ve BES katılımcı başına reel fon tutarı; makroekonomik değişken olarak enflasyon, döviz kuru, hisse senedi, altın, mevduat faizi ve ekonomik büyüme ele alınmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için öncelikle veri setinin durağan olup olmadığına bakılmış, ardından Toda-Yamamoto nedensellik analizi ve etki tepki testi yapılmıştır. Yapılan Toda-Yamamoto nedensellik analizi sonucunda bireysel emeklilik fon büyüklüğü olarak BES toplam reel fon tutarı alındığı modelde, bireysel emeklilik sistemi fon büyüklüğü ile mevduat faizi, ekonomik büyüme ve reel efektif döviz kuru arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Bireysel emeklilik fon büyüklüğü olarak BES katılımcı başına reel fon tutarı alındığı modelde ise sadece bireysel emeklilik sistemi fon büyüklüğü ile ekonomik büyüme arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur. Mevduat faizi ve reel efektif döviz kurundan bireysel emeklilik sistemi fon büyüklüğüne doğru ise tek yönlü nedensellik ilişkisi bulunmuştur.
Keywords : Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), BES Fon Büyüklüğü, Makroekonomik Değişkenler, Toda-Yamamoto Analizi

ORIGINAL ARTICLE URL