Ahlaki Kimliğin Temel Psikolojik İhtiyaçlar Açısından Değerlendirilmesi

Authors : Tuğrul Yılmazer, İlker Hüseyin Çarıkçı

Pages : 520-540

Doi:10.21076/vizyoner.1542230

View : 65 | Download : 71

Publication Date : 2025-05-31

Article Type : Research Paper

Abstract :Ahlaki kimlik rasyonel bir fayda amaçlanmadan ya da üzerine fazla düşünülmeden gerçekleştirilen ahlaki davranışları açıklamak üzere geliştirilmiş, yapılan birçok çalışmayla ahlaki eylemler ve iyi oluş gibi değişkenlere olan etkileri sergilenmiş ancak nasıl oluştuğuna ve iyi oluşu neden etkilediğine ilişkin net bir yaklaşım geliştirilememiş bir kavramdır. Bu çalışmada esasen bir motivasyon kuramı olan öz belirleme teorisinin değer ve davranışların içselleştirilmesi, iyi oluş halinin sağlanması gibi konuları açıklamak üzere kullandığı temel psikolojik ihtiyaç tatmini kavramından yararlanılarak ahlaki kimliğin bu kapalı kalan yanları aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bu amaçla Türkiye’nin çeşitli devlet üniversitelerinde görevli 589 akademisyenden elde edilen bulgular ahlaki kimliğin temel psikolojik ihtiyaçları oluşturan ilişkililik, yeterlilik ve özerklik ihtiyaçlarını tatmin edecek şekilde olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Bu sonuç öz belirleme teorisi açısından değerlendirildiğinde ahlaki kimliğin benlikle uyumlu bir şekilde gelişen ve temel psikolojik ihtiyaçları tatmin edici özellikler içerdiği için iyi oluşu olumlu yönde etkileyen kimlik özellikleri sergilediğini göstermektedir.
Keywords : Ahlaki Kimlik, Temel Psikolojik İhtiyaçlar, Kimlik Oluşumu, İyi Oluş

ORIGINAL ARTICLE URL