Tefsir Literatüründe Hazfin Takdirinde Gözetilen Prensipler

Authors : Aykut Kaya

Pages : 341-366

Doi:10.35415/sirnakifd.1735834

View : 181 | Download : 235

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Çalışma, Kur’ân’da yaygın olarak kullanılan hazif/eksiltili anlatım üslubunun tefsir literatüründeki takdirini merkeze almakta ve müfessirlerin bu takdiri yaparken hangi prensiplere dayandıklarını analiz etmektedir. Müfessirlerin takdir işlemini gerçekleştirirken belirli prensipler doğrultusunda, sistemli bir yöntemle mi hareket ettikleri, yoksa herhangi bir prensibi benimsemeden gelişigüzel bir şekilde mi hareket ettikleri sorusu, çalışmanın temel problemini teşkil etmektedir. Bu konuda şimdiye kadar yapılmış olan çalışmaların daha çok hazif olgusunu merkeze aldığı, haziflerin takdirinde göz önünde bulundurulan veya bulundurulması gereken ilke ve prensiplere dair akademik bir çalışmanın eksikliği dikkat çekmektedir. Bu yönüyle çalışma, konuyla alakalı kapsamlı, bütüncül ve sistematik çalışma ortaya koyarak alandaki boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Bu bağlamda çalışma, hazfin takdiri işleminde gerçekleşen metodolojik çerçeveyi ana hatlarıyla analiz ederek alana katkı sunmayı amaçlamaktadır. Özellikle tefsirin mahiyeti, usûlü ve kaidelerine ilişkin meselelerin revaçta olduğu bir dönemde, müfessirlerin takdir hususunda takip ettikleri prensiplerin sistematik olarak ortaya konulması, çalışmanın önemini artırmaktadır. Çalışma, sosyal bilimler araştırma yöntemlerinden nitel araştırma yönteminin literatür taraması, doküman incelemesi ve analiz yöntemi tekniklerine dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre müfessirlerin hazfin takdirinde belli prensipler çerçevesinde hareket ettikleri tespit edilmiştir. Müfessirlerin hazfin takdirinde göz önünde bulundurdukları prensiplerin bir kısmının, tefsirle yakın ilişkisi bulunan Arap dili, belâgat ve fıkıh usûlü gibi farklı disiplinlerde geliştirilen kurallardan alındığı ve takdir işleminde dikkate alındığı gözlemlenmiştir. Bu prensiplerin bir diğer kısmı ise müfessirlerin, tefsir nosyonu çerçevesinde Kur’ân metninin kendine has üslûp ve özelliklerini göz önünde bulundurarak geliştirdikleri prensiplerden oluşmaktadır. Böylece müfessirlerin takdir işleminde, disiplinler arası temellere dayanan ancak tefsir nosyonuyla yoğrulup geliştirilen sistematik prensiplerle hareket ettikleri tespit edilmiştir.
Keywords : Tefsir, Hazîf, Takdir, Prensip, Tefsir Yöntemi.

ORIGINAL ARTICLE URL