Son Dönem Osmanlı Âlimlerinden İbn Âbidîn`in Hz. Peygamber Methiyesi Üzerine Tematik Bir İnceleme

Authors : Turan Bahşi

Pages : 413-431

Doi:10.35415/sirnakifd.1735917

View : 189 | Download : 405

Publication Date : 2025-12-15

Article Type : Research Paper

Abstract :Son dönem Osmanlı âlimlerinden Muhammed Emin İbn Âbidîn (ö. 1252/1836), fıkıhçı kimliği ile temayüz eden bir ilim adamıdır. Aynı zamanda o, sahip olduğu nazm kabiliyeti sayesinde gerek didaktik manzumeler gerekse mersiye ve methiye gibi edebî ürünler ortaya koyan bir şairdir. İbn Âbidîn, Osmanlı dönemi şairlerinin yoğun ilgi gösterdiği Hz. Peygamber’i (s.a.v.) methetmeye yönelik kasideler de kaleme almıştır. Onun nebevî methiyelerinden biri mîmiyye diğeri ise nûniyye kasidesidir. Bu araştırmanın konusu, İbn Âbidîn’in henüz genç yaşlarında Hz. Peygamber’in ravzasında okunmak üzere hacılarla gönderdiği kaside-i nûniyye’sidir. Günümüz akademik çalışmalarında İbn Âbidîn’nin fıkhî yönü üzerine odaklanıldığı, onun edebî yönünün ise ihmal edildiği görülmektedir. Söz konusu boşluğun doldurulması amacıyla yapılan bu araştırmanın problemi, methiyede yer alan temaların tespit edilmesi ve şaire özgü yorumların ortaya çıkarılmasıdır. Makalede ilk olarak İbn Âbidîn’in şiire bakış açısı irdelenmekte, ardından doküman analiz yöntemi kullanılarak methiyenin tematik analizi yapılmaktadır. Hz. Peygamber’in yüceliğini anlatmak hususunda kelimelerin kifayetsiz kalacağını vurgulayan İbn Âbidin’in methiyesinde özlem, pişmanlık, Hz. Peygamber’e verilen mucizeler ve onun sahip olduğu yüce özellikler, şefaat ve dua gibi alt temaları kendine has bir üslupla kullandığı tespit edilmiştir. Ayrıca, dil-düşünce ilişkisi zemininde methiyede yer alan temaların, şairin Hz. Peygamber’e olan sevgisini ve farklı alanlardaki ilmî müktesebatını yansıtan bir yönü olduğu da saptanmıştır. Bu makalenin İbn Âbidin’in edebî yönünü konu edinecek diğer çalışmalara katkı sunması beklenmektedir.
Keywords : Arap Dili ve Belâgatı, Şiir, Kasîde, Methiye, İbn Âbidîn

ORIGINAL ARTICLE URL