Mısır üreticilerinin ürünlerini satış tercihlerinde etkili olan sosyo-ekonomik faktörler: Adana ili örneği

Authors : Burhan Özalp

Pages : 335-348

Doi:10.24181/tarekoder.1747315

View : 111 | Download : 405

Publication Date : 2025-12-19

Article Type : Research Paper

Abstract :Amaç: Bu çalışma, Türkiye\\\'nin önemli mısır üretim merkezlerinden biri olan Adana\\\'da faaliyet gösteren mısır çiftçilerinin çıktı piyasasında ürünlerini satmayı tercih ettikleri alıcıları (tüccar, lisanslı depo, TMO, nişasta fabrikası) belirleme nedenlerini analiz etmektedir. Çalışma, çiftçilerin sadece ürünlerini hangi kanaldan sattıklarını değil, bu tercihlerinin arkasındaki ekonomik, sosyal ve yapısal faktörleri de ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Araştırma, 2022 yılı Ağustos–Eylül döneminde Adana’da mısır üretimi yapan 101 çiftçiyle yüz yüze yapılan anketlere dayanmaktadır. Örneklem, mısır üretiminin yoğunlaştığı ilçelerden gayeli örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Veriler SPSS programında tanımlayıcı istatistiklerle analiz edilmiştir. Bulgular SWOT analiziyle desteklenerek değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya göre çiftçilerin %75,2’si mısırını doğrudan tüccara satmıştır. Bu tercihte hızlı nakit ihtiyacı, girdi temini ve hasat öncesi borç ilişkileri belirleyicidir. Lisanslı depolara satış yapan çiftçilerin oranı %12,9\\\'dur; bu tercihin başlıca nedenleri, daha yüksek fiyatlar elde etme, vergi muafiyetlerinden yararlanma ve garantili ödeme alma fırsatlarıdır. Ancak nem içeriği sınırlamaları, bilgi eksikliği ve nakliye maliyetleri gibi engeller, özellikle küçük üreticiler için bu kanalın kullanımını kısıtlamaktadır. Nişasta fabrikalarına doğrudan satış yapanların oranı yalnızca %5’tir; bu kanalda satış büyük üreticilerle sınırlıdır ve girdilerle olan sözleşmeli ilişki etkili olmaktadır. TMO’ya doğrudan satış yapan üretici bulunmazken, sadece %6’lık bir kesim ürününün bir kısmını TMO’ya da sattığını belirtmiştir. TMO güvenilirliğiyle öne çıksa da geç ödeme, randevu sistemi ve yüksek işlem maliyeti nedeniyle fazla tercih edilmemektedir. Görünürde çeşitli satış kanalları bulunsa da bu kanalların kullanım koşulları çiftçilerin sınıfsal ve ölçeksel özelliklerine göre belirlenmektedir. Özgünlük/Değer: Bu çalışma, Türkiye’de mısır üreticilerinin çıktı piyasası tercihlerini sosyoekonomik bağlamda inceleyen ve satış nedenlerini sistematik olarak analiz eden ilk çalışmalardan biridir. Literatürde eksik olan “neden kime satıldığı” sorusunu ele alarak hem politik iktisat perspektifi hem de kırsal yapılar açısından yeni bir katkı sunmaktadır. Aynı zamanda lisanslı depoculuğun piyasadaki rolüne dair güncel bir değerlendirme de içermektedir.
Keywords : Adana, lisanslı depoculuk, mısır, nişasta fabrikası, TMO, tüccar

ORIGINAL ARTICLE URL