Âyet Sonlarının Tayininde Tevcîh Yöntemi ve Mukattaa Harfleri Özelinde Bir İnceleme

Authors : Mehmet Kara
Pages : 371-399
Doi:10.47424/tasavvur.1621479
View : 92 | Download : 58
Publication Date : 2025-06-30
Article Type : Research Paper
Abstract :Kur’ân-ı Kerîm’de âyet sonu yerleri genelde âlimlerin ittifakına konu olmakla birlikte bunların bir kısmında farklı değerlendirmeler söz konusu olabilmiştir. Âyet sonu kabul edilip edilmeme, diğer bir deyişle müstakil bir âyet sayılıp sayılmama bağlamında ihtilaflı olan yerlerden birisi de mukattaa harfleridir. Nitekim sadece Kûfe ehlinin âyet sayım tercihine göre mukattaa harflerinin bir kısmı müstakil bir âyet olarak kabul edilmişken diğer bir kısmı ise müstakil bir âyet olarak sayılmamıştır. İhtilaf konusu olan bu tür yerlerin âyet sonu olup olmadığının tayin edilmesi sürecinde seleften nakledilen gö-rüşler içerisinden tercih edilen bir görüşün müşâkele, müsâvât, müttefekun aleyh (ittifak) ve munfasıl bir kelam (inkıta‘) şeklinde isimlendirilen fâsılaları tespit etme yöntemleriyle gerekçelendirilmesi yoluna gidilmiştir. Âyet sonu yeri konusundaki tercihe dair zikredilen bu gerekçeler, âyet sonunu belirle-menin ötesinde benimsenmekte olan tercihin tevcîhî değerlendirmesi şeklin-de düşünülmüştür. Bu itibarla iki kısımdan oluşan bu çalışmada öncelikle fâsılaları tespit etme yöntemleri olarak zikri geçen dört kavram izah edilmiş-tir. İkinci kısımda ise özellikle benzer olduğu düşünülebildiği halde Kûfe ehlinin âyet sayımına göre bazı mukattaa harflerinin müstakil bir âyet sa-yılması, bazısının ise sayılmaması bahsi geçen yöntemler çerçevesinde anla-şılmaya çalışılmıştır. Dolayısıyla bu harflerin müstakil birer âyet olarak ka-bul edilip edilmediği ihtilafı bağlamında ileri sürülen tevcîhler özelinde bir inceleme yapılmışken diğer taraftan âyet sonu yerlerinin tayini ile ilgili ola-rak addü’l-ây âlimlerinin, tercihlerini gerekçelendirmeleri bağlamında ileri sürdükleri tevcîhî yorumlar hakkında genel bir bilgi verilmesi hedeflenmiştir.
Keywords : Kıraat, Kur’an, Addü’l-Ây, Âyet, Tevcîh, Mukattaa Harfleri

ORIGINAL ARTICLE URL