Mitat Enç’in “Uzun Çarşının Uluları” Kitabında Yer Alan Eğitsel Unsurların Din Eğitimi Açısından İncelenmesi

Authors : M. Fatih Turanalp
Pages : 903-930
Doi:10.47424/tasavvur.1766637
View : 173 | Download : 267
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Edebi metinler, hem bireysel duyguların ve estetik kaygıların dile getirildiği anlatılar hem de ait oldukları dönemin toplumsal, kültürel ve eğitsel yapılarının izlerini taşıyan tarihsel belgelerdir. Bu bağlamda, edebi eserlerin özellikle din eğitimi tarihine dair sunduğu içeriklerin incelenmesi, geçmişteki eğitim düşüncesinin, değer aktarım biçimlerinin ve toplumsal dönüşüm süreçlerinin daha derinlikli bir şekilde anlaşılmasına katkı sunabilecektir. Bu çalışmada, Mitat Enç’in “Uzun Çarşının Uluları” adlı hikâye türündeki eseri, din eğitimiyle ilişkili eğitsel unsurlar açısından nitel bir bağlamda incelenmiştir. Enç’in çocukluk yıllarını geçirdiği Antep’teki mahalle yaşamını anlattığı bu eser; örgün, yaygın ve informal eğitim ortamlarını farklı boyutlarıyla yansıtmakta, aynı zamanda Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde yaşanan zihinsel dönüşümü, yerel karakterler ve kültürel pratikler üzerinden ele almaktadır. Araştırmada, durum çalışması desenine uygun olarak belgesel tarama yöntemiyle veriler toplanmış ve elde edilen bulgular içerik analizi ile çözümlenmiştir. Veriler; örgün, yaygın ve informal eğitim başlıkları altında tematik olarak sınıflandırılmış ve bu temalar doğrultusunda yorumlanmıştır. Çalışmada, mahalle mektebi ve medrese gibi örgün eğitim kurumlarına dair anlatılar; hikâye anlatıcılığı ve sahne sanatları gibi yaygın eğitim ortamları; aile içi etkileşim, dinî ritüeller ve gündelik yaşam pratikleri bağlamında informal eğitime dair unsurlar tespit edilmiştir. Bu yapıların her biri, çocukların dinî ve ahlaki gelişiminde işlevsel roller üstlenmektedir. Eserin, yerel bir bağlam üzerinden din eğitimi tarihine dair veriler sunması; toplumsal değerlerin kuşaktan kuşağa aktarımında edebiyatın üstlendiği rolü görünür kılması bakımından önemlidir. Modernleşme ve savaş gibi faktörlerin sosyo-kültürel anlamda etkili olduğu bir dönemde edebi anlatıya içkin eğitsel detaylara odaklanmak hem geçmişin anlaşılması hem de bugünün din eğitimi düşüncesinin aydınlatılması bakımından bir imkân olarak değerlendirilebilecektir. Araştırmanın bulguları, edebi metinlerin tarihsel ve sosyolojik bağlamda eğitim bilimlerine katkı sunabilecek nitelikte olduğunu da göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, edebiyat ile din eğitimi araştırmaları arasında bir kesişim alanına da işaret etmekte ve edebi anlatıların tarihsel tanıklık gücünü akademik bir düzlemde değerlendirme çabası taşımaktadır.
Keywords : Din Eğitimi, Mitat Enç, Uzun Çarşının Uluları, Din Eğitimi Tarihi, Edebiyat

ORIGINAL ARTICLE URL