Ilımlılıktan İkircikliğe: Charles Taylor’ın Otantiklik ve Anlam Ufku Kavramlarının Bir Eleştirisi

Authors : Elif Duran

Pages : 408-423

Doi:10.55256/temasa.1805228

View : 103 | Download : 255

Publication Date : 2025-12-01

Article Type : Research Paper

Abstract :Charles Taylor, modernleşme sürecinin insanlığa miras bıraktığı üç temel problemi teşhis ederken, birbiriyle iç içe geçen bu sorunları “bireyciliğin anlam kaybı”, “araçsal aklın egemenliği” ve “özgürlüğün daralması” olarak adlandırmaktadır. Bu makale, Taylor’ın “modernliğin sıkıntıları” olarak nitelendirdiği bu problemlere getirdiği çözüm arayışında merkezi bir konum verdiği “otantiklik” ve “anlam ufku” kavramlarını sorunsallaştırmakta ve bu kavramlardaki anlamsal ikircikliğin teşhis edilen sorunlara çözüm üretme kapasitesini zayıflattığını savunmaktadır. Bu savunuya göre söz konusu kavramsal ikircikliğin kaynağında, Taylor’ın düşünce çizgisi boyunca pozitif ve negatif özgürlük kuramları arasında salınan ikircikli konumlanışı yatmaktadır. Çalışma, bu sav çerçevesinde, literatürde Taylor’a yöneltilen üç temel itirazı ve bu itirazlara Taylor’ın verdiği yanıtları incelemekte; söz konusu yanıtların eleştirileri bertaraf etmeyi başaramadığını ileri sürmektedir. Taylor’ın felsefesine yöneltilen ilk eleştiri, liberal tarafsızlık ile perfeksiyonizmin kuramsal olarak bağdaşmadığı iddiasıdır. İkinci eleştiri, postmodern çoğulculuk koşullarında onun “anlam inşası” anlayışının normatif temellerinin belirsiz kaldığı savını dile getirmektedir. Üçüncü eleştiri ise, Taylor’ın otantiklik idealinin modern teknoloji karşısında ontolojik açıdan yetersiz kaldığını öne sürmektedir. Gerek bu itirazlardan önce benimsediği pozisyonunda gerekse onlara verdiği yanıtlarda Taylor, bir yandan otantikliğin “iyi”nin tekil bir içeriğinin dayatılmasına indirgenmesi şeklindeki pozitif özgürlük eleştirisinden kaçınmaya, öte yandan toplumların biçimlenişinde bazı pozitif değerlerin kurucu rolünü yadsıdığı için eleştirilen negatif özgürlük anlayışına yöneltilen itirazlardan uzak durmaya çalışarak “ılımlı” bir ara konum geliştirmeye gayret etmiştir. Ancak birbirleriyle uzlaşmaz geleneklerden kavramları sentezleme girişimi, pozisyonunda sistematik bir kavramsal ikirciklilik ortaya çıkarmıştır. Makale, “otantiklik” ve “anlam ufku” kavramlarına odaklanarak, Taylor’ın konumunun bu kavramların ait oldukları geleneklerdeki nispeten belirgin anlamlarını aşındırdığını ve böylece teşhis ettiği sorunları çözmede yetersiz kaldığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Charles Taylor, Otantiklik, Anlam Ufku, Özgürlük, Araçsal Akıl, Tanınma

ORIGINAL ARTICLE URL