AVRUPA BİRLİĞİ BİYOTEKNOLOJİ YÖNERGESİNDE YER ALAN AHLAKİLİK İSTİSNASININ PATENT HUKUKUNA ETKİSİ

Authors : Alptekin Koksal
Pages : 323-346
Doi:10.55027/tfm.1653502
View : 85 | Download : 140
Publication Date : 2025-12-31
Article Type : Research Paper
Abstract :Biyoteknoloji buluşlarının patent hakları ile korunması, biyoteknoloji alanındaki gelişim ve Ar&Ge çalışmalarının teşvik edilmesi önem arz etmektedir. Mehaz Avrupa Birliği Biyoteknoloji Yönergesi ile patent hukukunda biyoteknoloji buluşlarının korunması gerekliliği politika yapıcılar tarafından ön plana alınmış görülmekle beraber, biyoteknoloji buluşlarının patentlenmesi noktasında insani değerler ile teknolojinin gelişiminin dengelenmesi de amaçlanmıştır. Benzer ahlak hükümleri 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda da yer almaktadır. Buna göre, kamu düzeni ve ahlaka aykırı buluşların patentlenmesinin önüne geçilmiştir. Fakat, bir buluşun hangi durumlarda ahlaka aykırı olacağı noktasında nesnel bir inceleme yapılması çok zordur. Fikri mülkiyet ofisleri ve mahkemelerin içtihadında bu sorun biyoteknoloji buluşları ekseninde ciddi bir biçimde ortaya çıkmaktadır. Birçok biyoteknoloji buluşunun ticarileşmesi “ahlaka aykırı” bulunduğu için ilgili buluşlar patent hakkı elde edememe tehlikesi ile karşı karşıya kalmıştır. Bu durumun önüne geçmek için ise patent başvurularında ortaya çıkan ahlak tartışmalarını patent sisteminden tamamen çıkarmak yerine patentlenebilirliğe dair ahlaki istisnaların teknolojik gelişmeye engel olmayacak şekilde dar yorumlanması gerekmektedir. Bunun altında yatan en temel neden ise, biyoteknolojinin insan medeniyeti lehine gelişmesinin teşvik edilmesi ve hukuk düzeninin kontrolü altında olması gerekliliğidir. Aynı sebeple, patent hukuku modern teknolojiye karşı bir araç olarak kullanılarak yenilik ve inovasyona da set çekilmemelidir. Öte yandan, ahlak hükümlerinin de patent hukukunun bir parçası olarak kalması gerekmektedir.
Keywords : Patent Hukuku, Biyoteknoloji Patentleri, Patentlenebilirlik, Ahlak, Avrupa Birliği

ORIGINAL ARTICLE URL