Bir Müfessir Olarak Şevkî Dayf ve el-Vecîz Fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm İsimli Tefsiri

Authors : Serkan Ünal

Pages : 450-465

Doi:10.51450/ilmiyat.1747809

View : 100 | Download : 134

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mısır’da ilim dünyasının ön plana çıkan simalarından biri olan Şevkî Dayf, adını özellikle dil alanında duyurmuş ve birçok eser telif etmiş, yine birçok güzide eseri tahkik ederek gün yüzüne çıkarmış önemli bir ilmî şahsiyettir. Onun çalışmaları yalnızca dille sınırlı kalmamış, Kur’ân ve tefsir ilimlerini de okutmuş ve bu alanda da bazı eserler kaleme almıştır. İbn Mücâhid’in Kitâbu’s-Sebʻa fi’l-Kırâ’ât’ının tahkikli neşri, Kur’ân mucizelerinin çeşitlerini incelediği Muʻcizâtu’l-Kur’ân’ı, Kur’ân’daki yeminleri konu edinen el-Kasem fi’l-Kur’ân isimli eseri, İslam medeniyetinin Kur’ân ve sünnette bulunan temel prensiplerini zikrettiği el-Hadâratü’l-İslâmiyye mine’l-Kur’âni ve’s-Sünne isimli eseri ve klasik ve modern döneme ait birçok tefsirden istifade ederek hazırladığı muhtasar tefsir çalışması el-Vecîz fî Tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm’i onun bu alandaki eserlerini teşkil etmektedir. Özellikle bu eseri onun tefsirci kişiliğinin keşfedilmesinde ehemmiyet arz etmektedir. Genellikle açıklamaları, klasik ve modern döneme ait kaynaklardan istifade ederek aktaran Şevki Dayf, yer yer kendi yorumlarını da paylaşmıştır. Bu da tefsirinin orijinal yönünü beslemektedir. Şevkî Dayf hakkında hem Arap hem Türk akademyasında makale, tez, kitap düzeyinde birçok çalışma yapılmıştır. Ancak bu çalışmaların çoğunun, onun dilci yönüne odaklandığı görülür. Dolayısıyla bu çalışmada, onun biyografisinin yanında tefsirinin genel özellikleri, dil ve üslubu, rivâyet ve dirâyet özellikleri, kaynakları, kelâmî ve fıkhî yönü gibi perspektiflerden incelenmiş, modern tefsir akımlarına karşı yaklaşımları ortaya konmaya çalışılmıştır. Böylece onun gölgede kalan yönünün; yani tefsirciliğinin açığa çıkarılmasına gayret edilerek tefsir literatürüne küçük bir katkı sunulması hedeflenmiştir. Bu yönüyle araştırma, özellikle Türkçe’de onun tefsirci yönüne dair bir çalışma olmamasından dolayı ayrı bir öneme sahiptir. Nitel araştırma tekniği ve belgesel tarama yöntemlerinden istifade edilerek hazırlanan çalışmada hem Dayf’ın hayatı hakkındaki kısımda hem de tefsiri ile ilgili kısımda birincil kaynakların kullanılmasına özen gösterilmiştir. Çalışmada genel olarak müellifin Ehl-i sünnet çizgisinde bir yol takip ettiği tespit edilse de bazı meselelerde mutezile mezhebine meylettiğine de tanık olunmuştur. Müellifin bilimsel tefsir ekolü hakkındaki menfî görüşü de tespit edilen hususlar arasındadır.
Keywords : Tefsir, Tefsir Literatürü, Muhtasar Tefsirler, Şevkî Dayf, el-Vecîz fî tefsîri’l-Kur’âni’l-Kerîm

ORIGINAL ARTICLE URL