İrfânî Hadis Şerhçiliği: Ali Yardım Örneği

Authors : Fatih Muhammet Yüksel

Pages : 544-565

Doi:10.51450/ilmiyat.1761529

View : 173 | Download : 172

Publication Date : 2025-12-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Bu araştırmanın amacı, Cumhuriyet dönemi hadisçilerinden Ali Yardım’ın (öl. 2006) hadis şerh faaliyetini daha önce karşılaşılmayan bir yaklaşımla ele almaktır. Bu yaklaşım tarafımızca “irfânî hadis şerhçiliği” olarak ifade edilmiştir. Hadis şerh geleneğinde “irfânî yorum” veya “irfânî te’vîl” gibi kavramlara rastlanmaktadır. Ancak bunlarla kastedilen genelde “tasavvufî yorum” faaliyetidir. Ne var ki bizim kastettiğimiz anlam, kültürel bağlamı merkeze koymaktadır. Dolayısıyla “irfânî hadis şerhçiliği” tabiriyle, hadisleri yorumlarken Anadolu’da şekillenen Türk-İslâm kültürünü vurgulamayı dikkate alan bakış açısını öne çıkarmaktayız. Makalenin problematiğiyle ilgili şunlar ifade edilebilir: Ali Yardım hakkındaki araştırmalara bakıldığı zaman literatürde birkaç vefeyât yazısı görülmektedir. Yardım’ın Peygamberimiz’in Şemâili adlı eseriyle ilgili Abdullah Aydınlı’nın bir inceleme yazısı da kitap kritiği noktasında kıymetli bir çalışmadır. Nihayetinde bunların tamamı bir arada değerlendirildiği zaman, Yardım’ın hadis şerhçiliğinin özgün yönlerine yeterli miktarda ilgi gösterilmediği söylenebilir. Bu çerçevede araştırmada nitel yönteme müracaat edilmiş, veri toplama esnasında Yardım’ın hemen hemen tüm eserleri incelenmiş, makalenin odak noktasına ise Peygamberimiz’in Şemâili adlı çeviri ve şerh çalışması konulmuştur. Konunun kapsamlı bir şekilde incelenmesi adına alıntılar ve güncel örnekler ölçülü biçimde refere edilmiştir. Yapılan araştırmada ulaşılan bulgular cümlesinden olmak üzere şunlar sıralanabilir: Yardım, mezkûr çalışmasında kültürel birikimi öne çıkaran bir şerh yaklaşımı ortaya koymuştur. Ayrıca o, hadisin topluma yansıyan yönü, toplumsal ahlâka etkisi ve güncel hayattaki sonuçlarına temas etmiştir. Dolayısıyla Peygamberimiz’in Şemâili, Anadolu’daki Müslümanların hadislerden hareketle kültür ve yaşayış tarzı hâline getirdiği birikimi yansıtan bir kaynak olma özelliğine de sahiptir. Genel bir değerlendirme yapmak adına Cumhuriyet dönemindeki hadis çalışmalarında, geçmişle bağ kurmaya çalışıldığı, bu bağın korunmasına gayret edildiği ve kültürel değerlerin farklı şekillerde hayatta kalmasına katkı yapıldığı söylenebilir. Sonuç olarak bu makale, Yardım’ın kültürle harmanlamak suretiyle irfânî hadis şerhçiliği faaliyeti yürüttüğünü ve geleneksel hadis yorumculuğunu Anadolu irfânının ögeleriyle besleyerek alana özgün bir katkı sağladığını ortaya koymaktadır.
Keywords : Hadis, Şerh, İrfânî Şerh, Ali Yardım, Şemâil

ORIGINAL ARTICLE URL