Safahat’ın Yedinci Kitabı Gölgeler’de Hikemî ve Tasavvufi İzlekler

Authors : Mahfuz Zariç

Pages : 355-387

Doi:10.33207/trkede.1504995

View : 35 | Download : 28

Publication Date : 2025-01-30

Article Type : Research Paper

Abstract :Mehmet Akif Ersoy’un Safahat adlı şiir külliyatının yedinci kitabı Gölgeler, kırk üç şiirden oluşmaktadır. Değerler şairi Mehmet Akif, İslami duyarlıklı bir şair olarak bu şiirlerde, içinde yaşadığı toplumun ve mensubu olduğu ümmetin sorunlarına ayna tutmuş, muhataplarına kurtuluş yolunu göstermiştir. Okurlarına öz güven kazandırmak istemiş, ümit aşılamıştır. Akif, bu şiirlerde esaret, özgürlük, tefrika ve ittihat kavramlarını ele almıştır. Gölgeler’deki şiirlerinde yer yer çocuklara ve gençlere seslenen şair, Divan edebiyatının ve dinî-tasavvufi edebiyatın sembol ve kavram dünyasına; geleneksel merasimlere, içinde bulunulan devrin kimi siyasi ve edebî şahsiyetlerine, gelenekle ilişkilendirilebilecek giysi ve eşyalara yer vermiş; “sa’y, tevekkül, tevhid, ittihad ve recâ” gibi kavramları izleklere dönüştürmüştür. Şikâyetlerinin yanı sıra tespit ve tenkitlerini de Gölgeler’deki şiirlerinde dile getiren Mehmet Akif, “azim, hikmet, akıl, vahiy, İslam ve ahlak” ekseninde görüşler ileri sürmüştür. Peygamberler tarihi ve asr-ı saadet gibi bir mazi ile iftihar etmeyi öğütlemiştir. Akif, tasavvufi bağlamda da Gölgeler’de, “nefis ve nefsin mertebeleri, kevnî ve kavlî ayetlerin bağdaştırılması, fenâ ve ebedîyet arzusu, acziyet ve hâlden kaçış, Elest bezmi, insan ve ihsan” kavramları üzerinde durmuştur.
Keywords : Mehmet Akif Ersoy, Safahat, Gölgeler, hikmet, tasavvuf, tema

ORIGINAL ARTICLE URL